{"id":2874,"date":"2025-09-29T09:20:32","date_gmt":"2025-09-29T06:20:32","guid":{"rendered":"https:\/\/tarihkursu.com\/?p=2874"},"modified":"2025-09-29T09:20:33","modified_gmt":"2025-09-29T06:20:33","slug":"demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/","title":{"rendered":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Dersi\u00a0<\/strong>9. 10. 11. ve 12. s\u0131n\u0131flarda se\u00e7meli olarak okutulan bir derstir. Bu sayfada payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0<strong>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Dersi ders notlar\u0131 sayesinde<\/strong> s\u0131navda kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011finiz t\u00fcm konulara hakim olacaks\u0131n\u0131z. Bu \u00f6zet ders notlar\u0131 <strong>Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcfredat\u0131na<\/strong>\u00a0uygun olarak haz\u0131rland\u0131. Bu ders notlar\u0131 sayesinde\u00a0<strong>Se\u00e7meli Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Dersi yaz\u0131l\u0131s\u0131<\/strong>ndan 100 alacaks\u0131n\u0131z.\u00a0<strong>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu<\/strong>\u00a0<strong>MEB ders kitaplar\u0131<\/strong>\u00a0ile uyumludur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131n\u0131f:&nbsp;<strong>Se\u00e7meli tarih<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ders:\u00a0<strong>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcnite:\u00a0<strong>1. \u00fcnite: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lgili yaz\u0131l\u0131:<strong>\u00a0Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131<\/strong>  <strong>1. d\u00f6nem 1. yaz\u0131l\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1.Tema: Demokratik sistem ve ya\u015fayan demokrasi<\/h2>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi ve demokrasinin temel ilkeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir devlette y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn (egemenlik) kimde oldu\u011funa bakarak y\u00f6netim bi\u00e7imini anlar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>E\u011fer egemenlik tek ki\u015fideyse monar\u015fi.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fer egemenlik az say\u0131da bir grubun elindeyse oligar\u015fi.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fer egemenlik halka aitse, buna demokrasi denir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsanl\u0131k tarih boyunca en iyi y\u00f6netim bi\u00e7imini aram\u0131\u015ft\u0131r ve genel olarak en iyi y\u00f6netim bi\u00e7iminin demokrasi oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Demokrasi&#8221; kelimesi, Yunanca&#8217;da halk anlam\u0131na gelen &#8220;demos&#8221; ve iktidar\/y\u00f6netim anlam\u0131na gelen &#8220;kratos&#8221; kelimelerinin birle\u015fmesiyle olu\u015fmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda demokrasi, halk\u0131n iktidar\u0131, halk\u0131n y\u00f6netimi, halk\u0131n halk taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesi ve y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn millete ait olmas\u0131 demektir. Demokrasi, tek bir ki\u015finin veya grubun y\u00f6netmesinden farkl\u0131 olarak, halk\u0131n y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi oldu\u011fu ve kendi gelece\u011fi hakk\u0131nda karar verme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistemdir. Demokrasi sadece bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir ya\u015fam bi\u00e7imidir. Bu ya\u015fam bi\u00e7imi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayan\u0131r ve toplumsal birli\u011fi sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokratik sistemlerin \u00f6zellikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik sistemlerde halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131lmas\u0131 ve \u00fclkenin anla\u015fma yoluyla y\u00f6netilmesi \u00f6nemlidir. Demokratik sistemlerin belirleyici \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Farkl\u0131 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, inan\u00e7 ve ya\u015fam tarz\u0131na sahip insanlar\u0131n bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Adaletin ve e\u015fitli\u011fin sa\u011flanmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin kal\u0131c\u0131 hale gelmesi ve korunmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Hi\u00e7bir kurumun veya ki\u015finin yasalar\u0131n \u00fczerinde olmamas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasinin temel ilkeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasinin olmazsa olmaz, g\u00f6sterge niteli\u011findeki temel ilkeleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>G\u00fc\u00e7ler Ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Kuvvetler Ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131)<\/li>\n\n\n\n<li>Hukukun \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/li>\n\n\n\n<li>Laiklik<\/li>\n\n\n\n<li>Se\u00e7im<\/li>\n\n\n\n<li>Siyasi Partiler<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7o\u011fulculuk<\/li>\n\n\n\n<li>Sivil Toplum<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsan Haklar\u0131na Dayal\u0131 Olma<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 (kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devlet y\u00f6netiminde \u00fc\u00e7 temel g\u00fc\u00e7 bulunur: yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131. Bu g\u00fc\u00e7lerin ayr\u0131 kurumlar ve ki\u015filerde olmas\u0131, demokratik devletin temel \u00f6zelliklerindendir. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tek bir elde toplanmas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasilerde:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Yasama g\u00fcc\u00fc meclise aittir.<\/li>\n\n\n\n<li>Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc h\u00fck\u00fcmete aittir.<\/li>\n\n\n\n<li>Yarg\u0131 g\u00fcc\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelere aittir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda birbirini denetleme ve dengeleme sistemi vard\u0131r. Ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 ve geli\u015fmesi i\u00e7in g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Aksi halde ger\u00e7ek bir demokratik d\u00fczenden bahsedilemez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fc\u00e7ler birli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n tek bir g\u00fc\u00e7 (\u00f6rne\u011fin meclis) taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131na g\u00fc\u00e7ler birli\u011fi denir. Bu durum demokratik de\u011fildir ve genellikle sava\u015f gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rnek: Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM), \u00fclkenin ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015fartlar\u0131 nedeniyle g\u00fc\u00e7ler birli\u011fine dayal\u0131 bir d\u00fczen kurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye&#8217;de yasalar TBMM&#8217;de \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r (yasama). Bu yasalar\u0131 uygulama g\u00fcc\u00fc cumhurba\u015fkan\u0131 ve bakanlar kuruluna (y\u00fcr\u00fctme) aittir. Y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyen ve vatanda\u015flar\u0131n haklar\u0131n\u0131 koruyan g\u00fc\u00e7 ise ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelerdir (yarg\u0131).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, demokrasinin yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan biridir. Bu ilke, hem kamu g\u00f6revlilerinin hem de bireylerin hukuka g\u00f6re hareket etmesi gerekti\u011fini ve hukukla ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ifade eder. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, hukuk kurallar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir fark g\u00f6zetilmeden t\u00fcm bireyler i\u00e7in e\u015fit uygulanmas\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r. Bu ba\u011flamda, hukuk devletin t\u00fcm organlar\u0131 \u00fczerinde mutlak bir g\u00fcce sahiptir. Hi\u00e7bir kurum ya da ki\u015fi yasalar\u0131n \u00fczerinde de\u011fildir. Herkes yasalar kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fittir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve adalet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesinin tarafs\u0131z uygulanmas\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fcye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fcz\u00fc korur ve adaletin yerine gelmesini sa\u011flar. Bu ilke, ayn\u0131 zamanda demokrasinin bir gere\u011fi olarak bireysel ve toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesinin temelinde yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131, y\u00f6netimin kafas\u0131na g\u00f6re hareket etmesini s\u0131n\u0131rlar, b\u00f6ylece adalet sa\u011flan\u0131r ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne bir \u00f6rnek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fcy\u00fck Friedrich, kral iken saray\u0131na engel olan bir de\u011firmeni y\u0131kmak istemi\u015ftir. De\u011firmenci de\u011firmenini satmay\u0131 reddetmi\u015ftir, kral daha fazla para teklif etse bile. B\u00fcy\u00fck Friedrich, kral oldu\u011funu ve istese de\u011firmeni paras\u0131z alabilece\u011fini s\u00f6yleyince, de\u011firmenci \u015fu unutulmaz cevab\u0131 vermi\u015ftir: &#8220;Ama unutmay\u0131n ki Berlin&#8217;de h\u00e2kimler var.&#8221; Bu hikaye, hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fcn, hi\u00e7bir iktidar\u0131n, kral dahi olsa adaletten \u00fcst\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Laiklik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Laiklik s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrk\u00e7eye Frans\u0131zcadan ge\u00e7mi\u015ftir ve din\u00ee olmayan anlamlar\u0131na gelir. Tarih boyunca \u0130lk \u00c7a\u011f ve Orta \u00c7a\u011f monar\u015filerinin bir\u00e7o\u011fu teokratik y\u00f6netimlere sahipti. Teokraside siyasi iktidar, Tanr\u0131&#8217;n\u0131n temsilcisi oldu\u011funa inan\u0131lan din adamlar\u0131n\u0131n elindeydi. Siyasi g\u00fc\u00e7 ile din\u00ee g\u00fc\u00e7 ayn\u0131 ki\u015filerde topland\u0131, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ilahi oldu\u011fu kabul edildi. Hukuk ile din i\u00e7 i\u00e7eydi. R\u00f6nesans ve Reform sonras\u0131 ak\u0131l ve bilimin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131yla, y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn milli iradeye (halk\u0131n iste\u011fine) dayanmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi g\u00fc\u00e7lendi. Bu da laik devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na zemin haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Laiklik anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Laiklik, devlet ile din i\u015flerinin ayr\u0131 olmas\u0131 ve devletin, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 konusunda tarafs\u0131z olmas\u0131d\u0131r. Laiklikte ak\u0131l ve bilim \u00f6n plandad\u0131r. Din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc esast\u0131r. Devlet, ki\u015filerin din, vicdan ve ibadet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korur ve sa\u011flar. Hi\u00e7 kimse dini inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 k\u0131nanamaz. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn dedi\u011fi gibi: &#8220;Laiklik, yaln\u0131z din ve d\u00fcnya i\u015flerinin ayr\u0131lmas\u0131 demek de\u011fildir. T\u00fcm yurtta\u015flar\u0131n vicdan, ibadet ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de demektir.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Se\u00e7im<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasilerde y\u00f6neticiler, y\u00f6netme yetkisini se\u00e7im yoluyla halktan al\u0131rlar. Se\u00e7im, belirli kurallara g\u00f6re birden fazla aday aras\u0131ndan bir veya birka\u00e7\u0131n\u0131 se\u00e7mektir. Halk, kendi iste\u011fini se\u00e7im sand\u0131klar\u0131nda g\u00f6sterir. Belli aral\u0131klarla yap\u0131lan \u00f6zg\u00fcr se\u00e7imler, demokratik sistemlerin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Se\u00e7imin temel ilkeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Se\u00e7imlerde uyulan baz\u0131 temel ilkeler vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Genel Oy:<\/strong> Her vatanda\u015f\u0131n hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmadan oy verme hakk\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>E\u015fit Oy:<\/strong> Herkesin sadece bir oya sahip olmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gizli Oy:<\/strong> Oy verme i\u015fleminin kimse g\u00f6rmeden yap\u0131lmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>A\u00e7\u0131k Say\u0131m ve D\u00f6k\u00fcm:<\/strong> Oylar\u0131n say\u0131m\u0131n\u0131n herkesin g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Serbest Oy:<\/strong> Oy verecek ki\u015finin bask\u0131 olmadan \u00f6zg\u00fcrce oy kullanmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Tek Dereceli Se\u00e7im:<\/strong> Se\u00e7menlerin y\u00f6neticileri do\u011frudan kendilerinin se\u00e7mesi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Se\u00e7im sistemleri ve T\u00fcrkiye<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik devletlerde y\u00f6neticilerin se\u00e7imle belirlenmesi esast\u0131r. Her \u00fclke kendi \u015fartlar\u0131na g\u00f6re bir se\u00e7im sistemi belirler. En yayg\u0131n kullan\u0131lan sistemler Nispi Temsil Sistemi ve \u00c7o\u011funluk Sistemi&#8217;dir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Nispi Temsil Sistemi:<\/strong> Siyasi partilerin ald\u0131klar\u0131 oy oran\u0131nda parlamentoda temsil edilmelerini sa\u011flayan sistem.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00c7o\u011funluk Sistemi:<\/strong> Bir se\u00e7im b\u00f6lgesinde en \u00e7ok oy alan parti veya aday\u0131n o b\u00f6lgedeki t\u00fcm temsilcilikleri kazanmas\u0131 sistemi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye&#8217;de milletvekili se\u00e7imi nispi temsil sistemine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi de ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131l\u0131r ve ge\u00e7erli oylar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funu (yar\u0131dan bir fazlas\u0131) alan aday cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilir. T\u00fcrkiye&#8217;de partiler i\u00e7in y\u00fczde yedilik \u00fclke baraj\u0131 uygulamas\u0131 vard\u0131r, bu oran\u0131n alt\u0131nda kalan partiler milletvekili \u00e7\u0131karamaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Y\u00f6netimde \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devleti g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan en \u00f6nemli \u00f6zelliklerden biri, vatanda\u015flar\u0131n devlete g\u00fcvenmesidir. Bu g\u00fcveni sa\u011flaman\u0131n yolu \u015feffaf ve hesap verebilir olmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u015eeffafl\u0131k:<\/strong> Halk\u0131n y\u00f6netimin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerden haberdar olmas\u0131, bilgi ve belgelere ula\u015fabilmesi, y\u00f6netime kat\u0131lmas\u0131, yap\u0131lanlar\u0131 denetlemesi ve yanl\u0131\u015flardan hesap sormas\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hesap verebilirlik:<\/strong> Herhangi bir ki\u015finin veya grubun, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerden dolay\u0131 kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u015fka bir ki\u015fi veya gruba a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131 veya cevap vermesidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hesap verebilirlik, toplum d\u00fczenini sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nemli bir mekanizmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Siyasi partiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyasi partiler, politik hayat\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131d\u0131r ve belirli siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fleri temsil ederler. Demokratik sistemlerde iktidara gelmenin yolu, siyasi partilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 serbest ve adil se\u00e7imlerdir. Siyasi partiler, halk\u0131n kendini siyasi olarak ifade edebilece\u011fi, siyasete kat\u0131labilece\u011fi ve farkl\u0131 fikirlerin bulu\u015ftu\u011fu yerlerdir. Modern demokrasinin geli\u015fmesinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptirler. T\u00fcrkiye&#8217;de 18 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran ve siyasi haklar\u0131 kullanabilen her vatanda\u015f siyasi partiye \u00fcye olabilir. Ancak devlet memurlar\u0131 gibi baz\u0131 ki\u015filer g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda siyasi parti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yer alamaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c7o\u011fulculuk<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasilerde vatanda\u015flar oy kullanarak y\u00f6netime kat\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da haklar\u0131n\u0131 takip edebilirler. Bu yollarla y\u00f6netimde yer almaya kat\u0131l\u0131m denir. Kat\u0131l\u0131m, demokratik anlay\u0131\u015f\u0131n \u00e7o\u011funluk\u00e7u mu yoksa \u00e7o\u011fulcu mu oldu\u011funa g\u00f6re \u015fekillenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011funluk\u00e7u anlay\u0131\u015fta sadece \u00e7o\u011funlukta olmak yeterlidir. \u00c7o\u011funlu\u011fun mutlak ve s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc temel al\u0131n\u0131r. \u00c7o\u011funluk y\u00f6netir, az\u0131nl\u0131k muhalefet eder. \u00c7o\u011funlu\u011fun iradesi her \u015feyden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr, bu nedenle az\u0131nl\u0131k kesimler tam temsil edilemez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fulculuk ise farkl\u0131 toplum kesimlerinin d\u00fc\u015f\u00fcnce, inan\u00e7, ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sadece y\u00f6netici bir s\u0131n\u0131f\u0131n elinde toplanmas\u0131 yerine toplumun geni\u015f kesimlerine e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefler. \u00c7o\u011funlu\u011fun mutlak bir y\u00f6netim hakk\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c7o\u011fulculuk ve kat\u0131l\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011funluk\u00e7u demokraside vatanda\u015f daha \u00e7ok pasiftir. \u00c7o\u011fulcu demokraside ise vatanda\u015f pasif de\u011fildir, kendi gelece\u011fini etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6rg\u00fctl\u00fc vatanda\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00e7o\u011fulculuk, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve aktif vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 beraberinde getirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sivil toplum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sivil toplum, toplumda var olan ve belirli haklar\u0131 elde etme \u00e7abas\u0131yla kurulan demokratik yap\u0131lard\u0131r. Sivil toplumun geli\u015fmesi, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bilin\u00e7lenme ve kat\u0131l\u0131m gibi unsurlarla birlikte ilerler. Sivil Toplum Kurulu\u015flar\u0131 (STK), toplumdaki \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zca ele alan, kamuoyunu bilgilendiren, ayd\u0131nlatan ve \u00f6neriler sunan birliklerdir. STK&#8217;ler vatanda\u015flar\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesiyle olu\u015fur, resmi kurumlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r ve onlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kurulu\u015flar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayan\u0131r. Kimse STK&#8217;lerde g\u00f6rev almaya zorlanamaz. STK&#8217;ler toplumda \u00e7o\u011fulculuk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerle\u015fmesini sa\u011flar. Sivil toplum \u00f6rg\u00fctlenmesi ne kadar geli\u015fmi\u015fse, demokrasinin de o kadar olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve kararl\u0131 hale geldi\u011fi kabul edilir. \u00d6rnek: dernekler, sendikalar, odalar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015flevleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">STK&#8217;lerin bir\u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revi vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kamuoyu olu\u015fturarak bireylerin isteklerinin duyurulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olurlar.<\/li>\n\n\n\n<li>Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/li>\n\n\n\n<li>Kendi i\u00e7lerindeki kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve \u00e7o\u011fulcu k\u00fclt\u00fcr sayesinde y\u00f6netim deneyimi olan bireylerin yeti\u015fmesini sa\u011flarlar.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fitim, sosyal yard\u0131m ve i\u015f alanlar\u0131nda projeler \u00fcreterek h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131na alternatif sorumluluklar alabilirler.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130nsan haklar\u0131na dayal\u0131 olma<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan haklar\u0131na dayal\u0131 olma, demokrasinin en belirleyici \u00f6zelliklerinden biridir. Demokrasi, insan haklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin temelinde do\u011fup geli\u015fmi\u015ftir. Bireyin temel haklar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 siyasal yap\u0131lar\u0131 i\u00e7erir. Bu nedenle demokrasi, insan haklar\u0131 kavram\u0131 ile do\u011frudan ili\u015fkilidir. \u0130nsan haklar\u0131, her insan\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011funa inan\u0131lan, dokunulamaz, devredilemez ve vazge\u00e7ilemez haklard\u0131r. Bu haklar devlet ya da herhangi bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Bireyler de bu haklar\u0131ndan vazge\u00e7emez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi ve insan haklar\u0131 ili\u015fkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik y\u00f6netimlerde t\u00fcm kararlar insan haklar\u0131na dayal\u0131 olarak al\u0131n\u0131r. Y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n merkezinde insan haklar\u0131na duyulan sayg\u0131 ve bu haklar\u0131 koruma bilinci yer al\u0131r. Demokratik toplumlarda kimsenin di\u011ferine \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. \u0130nsan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri anayasa ile korunur. Farkl\u0131 din, dil, \u0131rk, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip insanlar, kanunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fittir ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015farlar. Bu ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 toplumlarda demokrasinin tam olarak i\u015fledi\u011finden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi&#8217;nin ilk maddesi der ki: &#8220;B\u00fct\u00fcn insanlar \u00f6zg\u00fcr, onur ve haklar bak\u0131m\u0131ndan e\u015fit do\u011farlar. Ak\u0131l ve vicdana sahiptirler, birbirlerine kar\u015f\u0131 karde\u015flik anlay\u0131\u015f\u0131yla davranmal\u0131d\u0131rlar.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve de\u011ferleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bir toplumda demokrasiyi ya\u015fam bi\u00e7imi haline getirmektir. Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fc, ba\u015fkas\u0131na zarar vermeden fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanmay\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fa uyarken az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 korumay\u0131, anla\u015fmay\u0131 ve uzla\u015fmay\u0131 ifade eder. Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fumunda demokrasinin temel de\u011ferleri \u00f6nemlidir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck<\/li>\n\n\n\n<li>E\u015fitlik<\/li>\n\n\n\n<li>Adalet<\/li>\n\n\n\n<li>Ho\u015fg\u00f6r\u00fc<\/li>\n\n\n\n<li>Farkl\u0131l\u0131klara Sayg\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bireylerin bu de\u011ferleri benimseyip ya\u015fam tarz\u0131 haline getirmesi, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturur ve demokratik sistemin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasinin temel de\u011ferleri: E\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsanlar temel haklar bak\u0131m\u0131ndan e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>E\u015fitlik:<\/strong> Sosyal hayatta insanlar aras\u0131nda hak ve f\u0131rsatlar bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131m yap\u0131lmamas\u0131d\u0131r. T\u00fcm insanlar\u0131n ayn\u0131 hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere sahip olmas\u0131 e\u015fitlik ilkesinin temelidir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck:<\/strong> Her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f etkiden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, ki\u015finin kendi iste\u011fi ve d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanarak karar vermesidir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, bireye se\u00e7me hakk\u0131 sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda sorumluluk da y\u00fckler: Kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7i\u011fnememeliyiz.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasinin temel de\u011ferleri: Adalet, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Adalet: Yasalarla sahip olunan haklar\u0131n herkes taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Adil davran\u0131\u015f, demokrasinin vazge\u00e7ilmez bir \u00f6zelli\u011fidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toplumda farkl\u0131 cinsiyet, d\u00fc\u015f\u00fcnce, ekonomik durum gibi \u00f6zelliklere sahip bireyler bulunur. Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerle\u015fmesi ancak ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc olma ve farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Farkl\u0131l\u0131klara Sayg\u0131:<\/strong> Kendimizden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen, farkl\u0131 din, dil ve k\u00fclt\u00fcre sahip olanlara kar\u015f\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davranmakt\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ho\u015fg\u00f6r\u00fc:<\/strong> Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bizden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ya\u015fama bi\u00e7imini anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lamakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu de\u011ferleri benimsemi\u015f bireyler, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine sayg\u0131 duyarak huzurlu ve g\u00fcvenli bir demokratik ortam\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fama ge\u00e7irilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik bir toplumda, demokrasiye ait de\u011ferler sadece bilinmekle kalmamal\u0131, bireyler taraf\u0131ndan benimsenip davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. \u00d6rne\u011fin, bir birey adaleti do\u011fru tan\u0131ml\u0131yor, adalete inan\u0131yor ve \u00e7evresine adil davran\u0131yorsa, demokratik bir insan olmu\u015f demektir. Demokrasinin de\u011ferlerinin bilgi d\u00fczeyinden \u00e7\u0131k\u0131p davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc toplumlarda, demokratik bilin\u00e7 daha yerle\u015fik ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fti\u011fi yerler: Aile ve okul<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toplumda demokrasi bilincinin olu\u015fmas\u0131, bireylerin demokrasiyi bir ya\u015fam bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesiyle olur. Bireyin ki\u015fili\u011finin \u015fekillendi\u011fi temel kurum olan aile, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir. Ailede demokratik bir ortam olmas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin, aile kararlar\u0131nda (tatil plan\u0131, e\u015fya se\u00e7imi vb.) t\u00fcm fertlerin fikrinin al\u0131nmas\u0131, birbirinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sayg\u0131 duyulmas\u0131 gibi davran\u0131\u015flar, bireylerin demokrasiyi i\u00e7selle\u015ftirmesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okul da demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn hem \u00f6\u011frenildi\u011fi hem de deneyimlendi\u011fi \u00f6nemli bir kurumdur. Demokratik bir okul ortam\u0131nda, okul kararlar\u0131 aileler, \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frenciler gibi ilgili t\u00fcm payda\u015flar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla al\u0131n\u0131r. \u00d6\u011frenciler bu s\u00fcre\u00e7lere kat\u0131larak demokrasiyi ya\u015fayarak \u00f6\u011frenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fti\u011fi ortam\u0131n \u00f6zellikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fti\u011fi okullarda kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve e\u015fitlik\u00e7i bir ortam vard\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00f6zg\u00fcrce ifade edilebilir ve farkl\u0131l\u0131klar bir zenginlik olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu ortam \u00f6\u011frencilerin okula daha ba\u011fl\u0131 hissetmelerini, kendilerini g\u00fcvende ve mutlu hissetmelerini sa\u011flar. Adil, kat\u0131l\u0131mc\u0131, e\u015fitlik\u00e7i ve demokratik bir okul ortam\u0131, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fumunda \u00e7ok \u00f6nemlidir. Demokratik de\u011ferleri benimsemi\u015f, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnen, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnen, farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131l\u0131 ve problem \u00e7\u00f6zebilen bireylerin yeti\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn topluma katk\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fti\u011fi toplumlarda, ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc t\u00fcm payda\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00fczerine kurulur. Kendi fikirlerinin toplumda kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu g\u00f6ren bireyler kendilerini daha de\u011ferli hisseder, g\u00fcven, sayg\u0131 ve sevgi ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lenir. Bu toplumlarda &#8220;ben&#8221; de\u011fil &#8220;biz&#8221; bilinci hakimdir. Bu bilince sahip bireyler, \u00e7evrelerindeki sorunlara kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131rlar. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in harekete ge\u00e7erler. \u00d6rne\u011fin, \u00e7evre kirlili\u011fi veya trafik sorunu gibi konularda hak ve sorumluluklar\u0131n\u0131n bilinciyle ilgili kurumlara ba\u015fvururlar. B\u00f6ylece demokrasinin i\u015fleyi\u015fine katk\u0131da bulunurlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokratik vatanda\u015fl\u0131k bilinci<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyan ve g\u00fcvence alt\u0131na alan bir sistemdir. Demokrasinin korunup geli\u015ftirilmesi i\u00e7in demokratik vatanda\u015flara \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fer. Demokratik sistemin i\u015flemesi ve devam etmesi, demokratik vatanda\u015flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Demokratik vatanda\u015f, demokrasiyi \u00f6z\u00fcmsemi\u015f, hak ve sorumluluklar\u0131n\u0131 bilen, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131 duyan vatanda\u015ft\u0131r. Demokrasi bilincinin yerle\u015fti\u011fi toplumlarda bireyler; e\u015fitlik\u00e7i, kat\u0131l\u0131mc\u0131, sosyal adaleti savunan, ba\u015fkalar\u0131na sayg\u0131l\u0131, etkin ve sorumluluk sahibi ki\u015filerdir. &#8220;Vatanda\u015fl\u0131k, ait oldu\u011funuz yerde bir fark yaratma \u015fans\u0131d\u0131r.&#8221; &#8211; Charles Handy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokratik vatanda\u015fl\u0131k bilincinin olu\u015fumu ve katk\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik vatanda\u015fl\u0131k bilincinin olu\u015fmas\u0131nda aile, okul ve \u00e7evrenin \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Ailede al\u0131nan kararlara kat\u0131lan \u00e7ocuklar, etkin ve sorumlu olmay\u0131 \u00f6\u011frenir. Okulda edinilen demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar, demokrasiyi benimsemeye ve demokratik vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 anlamaya yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik vatanda\u015f, \u00e7evresinde olup bitenlere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131r. Farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam tarzlar\u0131na sayg\u0131l\u0131d\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerdeki sorunlar\u0131n fark\u0131ndad\u0131r ve bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131l\u0131r. Kendi haklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r ve bu haklar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesine izin vermez. Kendi haklar\u0131n\u0131 korurken, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na da sayg\u0131 g\u00f6sterir. Toplumda demokrasinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesi ve insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in, bireylerin kendi haklar\u0131n\u0131n bilincinde olmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hak ihlallerine kar\u015f\u0131 da duyarl\u0131 olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasi ve cumhuriyet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Demos&#8221; (Yunanca) ve &#8220;cumhur&#8221; (Arap\u00e7a) kelimeleri halk anlam\u0131na gelir. Cumhuriyet, bir y\u00f6netim \u015feklidir. Cumhuriyet rejiminde y\u00f6neticiler miras yoluyla, bir s\u0131n\u0131ftan veya soydan gelmezler; halk aras\u0131ndan se\u00e7ilirler. Egemenlik tek ki\u015fiye de\u011fil, halka aittir. Halk egemenlik hakk\u0131n\u0131 belirli s\u00fcreler i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi milletvekilleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kullan\u0131r. Cumhuriyet, y\u00f6netenlerin se\u00e7imle ve belirli bir s\u00fcre i\u00e7in g\u00f6reve geldi\u011fi bir sistemdir. Bu \u00f6zelli\u011fi sayesinde milli egemenli\u011fin en iyi ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi model olmu\u015f ve milli egemenlik ile demokrasi kavramlar\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015ftir. Demokratik cumhuriyetlerde y\u00f6neticiler se\u00e7imle gelir, vatanda\u015flar\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri vard\u0131r ve bunlar g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cumhuriyet ve demokrasi fark\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet rejimiyle y\u00f6netilen her \u00fclke demokratik olmayabilir. Ayr\u0131ca demokrasinin var olmas\u0131 i\u00e7in cumhuriyet gerekli de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7 ve Norve\u00e7 gibi anayasal monar\u015filerde devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7imle belirlenmez (verasetle ge\u00e7er), ama demokratik ko\u015fullar i\u015fler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temel fark \u015fudur:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Cumhuriyet:<\/strong> Y\u00f6netimin nas\u0131l se\u00e7ildi\u011fini tan\u0131mlar.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Demokrasi:<\/strong> Se\u00e7ilen y\u00f6netimin \u00fclkeyi nas\u0131l y\u00f6netece\u011fini tan\u0131mlayan y\u00f6netim modelidir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi, cumhuriyetin uygulan\u0131\u015f \u015fekillerinden biridir. Cumhuriyet rejimiyle se\u00e7ilen y\u00f6neticiler, demokrasi yoluyla kanun yapar ve halk\u0131 y\u00f6netir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Demokrasinin uygulan\u0131\u015f bi\u00e7imleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halk\u0131n egemenlik yetkisini kullanma bi\u00e7imine g\u00f6re demokrasinin \u00fc\u00e7 temel uygulama \u015fekli vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Do\u011frudan Demokrasi<\/li>\n\n\n\n<li>Yar\u0131 Do\u011frudan Demokrasi<\/li>\n\n\n\n<li>Temsil\u00ee Demokrasi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Do\u011frudan demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu modelde halk, egemenlik yetkisini do\u011frudan do\u011fruya, herhangi bir arac\u0131 olmadan kullan\u0131r. Halk; kanun yapma, vergi belirleme, idam cezas\u0131na h\u00fckmetme gibi \u00f6nemli devlet i\u015flerini kendi elinde tutar. Y\u00fcr\u00fctme, idare ve yarg\u0131 i\u015flerini halk\u0131n se\u00e7ti\u011fi temsilciler y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130lk uyguland\u0131\u011f\u0131 yer Antik \u00c7a\u011f kent devleti Atina&#8217;d\u0131r. Atina&#8217;da 20 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f erkek vatanda\u015flardan olu\u015fan Halk Meclisi (Ecclesia), kanun yapma gibi i\u015flevleri yerine getirirdi. Kad\u0131nlar, k\u00f6leler ve yabanc\u0131lar y\u00f6netime kat\u0131lamazd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde n\u00fcfusu milyonlarla ifade edilen \u00fclkelerde do\u011frudan demokrasi uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yar\u0131 do\u011frudan demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u011frudan demokrasi ile temsil\u00ee demokrasi aras\u0131nda bir modeldir. Bu sistemde kanun yapma yetkisi temsilciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla meclise b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (temsili demokrasi gibi). Ancak vatanda\u015flar bazen karar verme yetkisini temsilcileri yerine kendileri kullanabilir. Bu, \u015fu yollarla yap\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Halk Oylamas\u0131 (Referandum):<\/strong> Meclisin kabul etti\u011fi bir kanunun ancak halk\u0131n da kabul etmesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Halk Vetosu:<\/strong> Mecliste kabul edilen bir yasan\u0131n, yeterli say\u0131da vatanda\u015f\u0131n itiraz\u0131yla referanduma sunulmas\u0131; halk reddederse yasa veto edilmi\u015f olur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Halk Giri\u015fimi:<\/strong> Belirli say\u0131da se\u00e7menin parlamentoya kanun teklifi verebilme hakk\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6rnek \u00fclkeler: \u0130svi\u00e7re, \u0130talya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Temsil\u00ee demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n uygulanan bi\u00e7imidir. Mutlak monar\u015filerin yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f Montesquieu&#8217;n\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015flerine ve 1791 Frans\u0131z Anayasas\u0131&#8217;na dayan\u0131r. Bu sistemde halk, egemenlik hakk\u0131n\u0131 kendi i\u00e7inden se\u00e7ti\u011fi temsilciler (milletvekilleri) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kullan\u0131r. Temsilciler halk\u0131n vekilidir ve sadece milletin yarar\u0131na kararlar al\u0131p kanun \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Kimseden emir almazlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Temsil\u00ee demokrasinin uygulan\u0131\u015f bi\u00e7imleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temsil\u00ee demokrasinin de farkl\u0131 \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Parlamenter Sistem<\/li>\n\n\n\n<li>Ba\u015fkanl\u0131k Sistemi<\/li>\n\n\n\n<li>Yar\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k Sistemi<\/li>\n\n\n\n<li>Meclis H\u00fck\u00fbmeti Sistemi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Parlamenter sistem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk olarak \u0130ngiltere&#8217;de ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmet, se\u00e7imle olu\u015fturulan parlamentoya kar\u015f\u0131 sorumludur. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme ili\u015fkisinde esnek bir g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Y\u00fcr\u00fctme iki ba\u015fl\u0131d\u0131r: Siyasi sorumlulu\u011fu olmayan devlet ba\u015fkan\u0131 ve siyasi sorumlulu\u011fa sahip ba\u015fbakan. Bakanlar kurulu (h\u00fck\u00fcmet), meclise kar\u015f\u0131 sorumludur. Devlet ba\u015fkan\u0131, meclisten g\u00fcvenoyu alabilecek bir h\u00fck\u00fcmeti atar. Mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flayan partinin lideri genellikle ba\u015fbakan olur. \u00d6rnek \u00fclkeler: \u0130ngiltere, Macaristan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ba\u015fkanl\u0131k sistemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD)&#8217;de do\u011fmu\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir. Bu sistemde ba\u015fkan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi kat\u0131 bir bi\u00e7imde uygulan\u0131r. Yasama g\u00fcc\u00fc halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen iki meclisli bir kongrenin (Senato ve Temsilciler Meclisi) elindedir. Y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revi yine halkoyu ile se\u00e7ilen ba\u015fkan taraf\u0131ndan yerine getirilir. Ba\u015fkan y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini tek ba\u015f\u0131na yapar. Y\u00fcr\u00fctme, yasamay\u0131 da\u011f\u0131tamaz; yasama, y\u00fcr\u00fctmeyi d\u00fc\u015f\u00fcremez. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi d\u00fczenlemek i\u00e7in denetim ve denge sistemi geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6rnek \u00fclkeler: ABD, Arjantin, Brezilya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sistemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ve parlamenter sistemin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Devlet ba\u015fkan\u0131 do\u011frudan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Bakanlar kurulu genellikle parlamento i\u00e7inden olu\u015fturulur. Devlet ba\u015fkan\u0131 sabit bir d\u00f6nem i\u00e7in se\u00e7ilir ve y\u00fcr\u00fctme yetkisini bir ba\u015fbakanla payla\u015f\u0131r. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, kat\u0131 bir g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. H\u00fck\u00fcmet meclise kar\u015f\u0131 sorumludur. Bu sistemde parlamentonun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc (\u0130rlanda, Avusturya, \u0130zlanda) veya devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc (Fransa) esas al\u0131nabilir. \u00d6rnek \u00fclkeler: Fransa, Rusya, Finlandiya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Meclis h\u00fck\u00fbmeti sistemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sistemin temel \u00f6zelli\u011fi g\u00fc\u00e7ler birli\u011fine dayanmas\u0131d\u0131r. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme yetkisi mecliste toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Meclisin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi ge\u00e7erlidir. Y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini \u00fcstlenecek ki\u015filer meclis taraf\u0131ndan belirlenir. Ayr\u0131 bir ba\u015fbakan yoktur. Devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi meclis taraf\u0131ndan se\u00e7ilen bir ki\u015fi taraf\u0131ndan, meclis ad\u0131na yerine getirilir. \u015eu anda \u0130svi\u00e7re&#8217;de y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir. T\u00fcrkiye&#8217;de 1920-1923 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de demokratik sistemin i\u015fleyi\u015fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye&#8217;de temsil\u00ee demokrasi uygulanmaktad\u0131r. Demokratik sistemin i\u015fleyi\u015fi Anayasa ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk milleti, egemenlik hakk\u0131n\u0131 Anayasa&#8217;ya g\u00f6re kullan\u0131r ve bu hakk\u0131 belirli bir s\u00fcre i\u00e7in se\u00e7ilen Cumhurba\u015fkan\u0131 ve milletvekillerine devreder. 16 Nisan 2017&#8217;deki referandum ve 24 Haziran 2018&#8217;deki se\u00e7imle Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fbmet Sistemi&#8217;ne ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fbmet sistemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sistemde Cumhurba\u015fkan\u0131 do\u011frudan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 ve milletvekili se\u00e7imleri be\u015f y\u0131lda bir ayn\u0131 anda yap\u0131l\u0131r. Ge\u00e7erli oylar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funu alan aday cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilir. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi benimsenmi\u015ftir; yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Y\u00fcr\u00fctme yetkisi Cumhurba\u015fkan\u0131&#8217;ndad\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131, bakanlar\u0131 ve \u00fcst d\u00fczey kamu g\u00f6revlilerini atar, bakanl\u0131klar\u0131 kurar\/kald\u0131r\u0131r. Yasama yetkisi TBMM&#8217;ye aittir. TBMM kanun yapar, ancak Cumhurba\u015fkan\u0131 da Anayasa&#8217;dan ald\u0131\u011f\u0131 yetkiyle y\u00fcr\u00fctmeyle ilgili kararnameler \u00e7\u0131karabilir. Yarg\u0131 yetkisi ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelere verilmi\u015ftir. Mahkemeler uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 yasalara g\u00f6re \u00e7\u00f6zer ve tam ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Dersi\u00a09. 10. 11. ve 12. s\u0131n\u0131flarda se\u00e7meli olarak okutulan bir derstir. Bu sayfada payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 Dersi ders notlar\u0131 sayesinde <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/\" title=\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":2,"featured_media":2875,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[198,291,292],"class_list":["post-2874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokrasi-ve-insan-haklari","tag-demokrasi-ve-insan-haklari","tag-demokrasi-ve-insan-haklari-ders-notu","tag-ders-notu"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-150x150.png",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x800.png",1200,800,true],"post_slider_layout_portrait_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x1080.png",1200,1080,true],"post_slider_layout_square_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x1080.png",1200,1080,true],"post_slider_layout_landscape":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x400.png",600,400,true],"post_slider_layout_portrait":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x900.png",600,900,true],"post_slider_layout_square":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x600.png",600,600,true],"full":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png",1920,1080,false]},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"tarihkursu.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-29T06:20:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-29T06:20:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"tarihkursu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"tarihkursu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"tarihkursu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878\"},\"headline\":\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\",\"datePublished\":\"2025-09-29T06:20:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-29T06:20:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/\"},\"wordCount\":4669,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"keywords\":[\"demokrasi ve insan haklar\u0131\",\"demokrasi ve insan haklar\u0131 ders notu\",\"ders notu\"],\"articleSection\":[\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/\",\"name\":\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"datePublished\":\"2025-09-29T06:20:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-29T06:20:33+00:00\",\"description\":\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2025\\\/09\\\/29\\\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/\",\"name\":\"Tarih Kursu\",\"description\":\"\u0130\u015fimiz G\u00fcc\u00fcm\u00fcz Tarih\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"width\":1080,\"height\":1080,\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878\",\"name\":\"tarihkursu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"tarihkursu\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/author\\\/tarihkursu\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com","description":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com","og_description":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.","og_url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/","og_site_name":"tarihkursu.com","article_published_time":"2025-09-29T06:20:32+00:00","article_modified_time":"2025-09-29T06:20:33+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","type":"image\/png"}],"author":"tarihkursu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"tarihkursu","Tahmini okuma s\u00fcresi":"19 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/"},"author":{"name":"tarihkursu","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878"},"headline":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu","datePublished":"2025-09-29T06:20:32+00:00","dateModified":"2025-09-29T06:20:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/"},"wordCount":4669,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c"},"image":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","keywords":["demokrasi ve insan haklar\u0131","demokrasi ve insan haklar\u0131 ders notu","ders notu"],"articleSection":["Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/","name":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu - tarihkursu.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","datePublished":"2025-09-29T06:20:32+00:00","dateModified":"2025-09-29T06:20:33+00:00","description":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#primaryimage","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","contentUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2025\/09\/29\/demokrasi-ve-insan-haklari-1-tema-demokratik-sistem-ve-yasayan-demokrasi-ders-notu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/tarihkursu.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131\u00a01. Tema: Demokratik Sistem ve Ya\u015fayan Demokrasi Ders Notu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#website","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/","name":"Tarih Kursu","description":"\u0130\u015fimiz G\u00fcc\u00fcm\u00fcz Tarih","publisher":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tarihkursu.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","contentUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","width":1080,"height":1080,"caption":"admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png"},"sameAs":["https:\/\/tarihkursu.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878","name":"tarihkursu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","caption":"tarihkursu"},"url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/author\/tarihkursu\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2876,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2874\/revisions\/2876"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}