{"id":2916,"date":"2026-04-13T20:59:00","date_gmt":"2026-04-13T17:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tarihkursu.com\/?p=2916"},"modified":"2025-10-02T09:05:08","modified_gmt":"2025-10-02T06:05:08","slug":"cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/","title":{"rendered":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi Dersi&nbsp;<\/strong>liselerde se\u00e7meli olarak okutulan bir derstir. Bu sayfada payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z&nbsp;<strong>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi \u00f6zet ders notlar\u0131 <\/strong>sayesinde&nbsp;s\u0131navda kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011finiz t\u00fcm konulara hakim olacaks\u0131n\u0131z. Bu \u00f6zet ders notlar\u0131&nbsp;<strong>Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcfredat\u0131na<\/strong>&nbsp;uygun olarak haz\u0131rland\u0131. Bu ders notlar\u0131 sayesinde&nbsp;<strong>Se\u00e7meli \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi Dersi yaz\u0131l\u0131s\u0131<\/strong>ndan 100 alacaks\u0131n\u0131z.&nbsp;<strong>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi&nbsp;<\/strong><strong>5<\/strong><strong>.<\/strong><strong> \u00dcnite: <\/strong><strong>K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya <\/strong><strong>Ders Notu<\/strong>&nbsp;<strong>MEB ders kitaplar\u0131<\/strong>&nbsp;ile uyumludur.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0131n\u0131f:&nbsp;<strong>Se\u00e7meli tarih<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ders:&nbsp;<strong>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi<\/strong> <strong>pdf<\/strong> indir<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcnite:&nbsp;<strong>5<\/strong><strong>. <\/strong><strong>\u00fcnite: <\/strong><strong>K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lgili yaz\u0131l\u0131:<strong>&nbsp;\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi <\/strong><strong>2<\/strong><strong>. d\u00f6nem <\/strong><strong>2<\/strong><strong>. yaz\u0131l\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. \u00dcN\u0130TE: K\u00dcRESELLE\u015eEN D\u00dcNYA<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Sscb&#8217;nin Da\u011f\u0131lmas\u0131 ve T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;nin Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 Kazanmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131<\/strong> sonras\u0131 s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan <strong>SSCB<\/strong>, <strong>1980<\/strong>&#8216;lerden itibaren n\u00fcfuzunu kaybetti.<\/li>\n\n\n\n<li>Ekonomik, siyasi ve toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde sosyalist sistem yetersiz kald\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Kom\u00fcnist Partinin tek yetkili olmas\u0131 ve muhalefetin bast\u0131r\u0131lmas\u0131, halk\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerini art\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1985<\/strong>&#8216;te iktidara gelen <strong>Mihail Gorba\u00e7ov<\/strong>, sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek ve sistemi yeniden yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gorba\u00e7ov<\/strong>, &#8220;<strong>glasnost<\/strong> (a\u00e7\u0131kl\u0131k)&#8221; ve &#8220;<strong>perestroyka<\/strong> (yeniden yap\u0131land\u0131rma)&#8221; politikalar\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, demokratik ilkeleri ve ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi hedefleyen bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 benimsedi.<\/li>\n\n\n\n<li>So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki savunma harcamalar\u0131 ve <strong>ABD<\/strong> ile n\u00fckleer silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 <strong>SSCB<\/strong> ekonomisine b\u00fcy\u00fck y\u00fck getirmi\u015fti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gorba\u00e7ov<\/strong>, ABD y\u00f6netimiyle g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>ABD Ba\u015fkan\u0131 <strong>Ronald Reagan<\/strong> ile yapt\u0131\u011f\u0131 zirvelerde <strong>Y\u0131ld\u0131z Sava\u015flar\u0131 Projesi<\/strong>&#8216;nden vazge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Uzun ve orta menzilli f\u00fczelerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in anla\u015fma yollar\u0131 arad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Daha sonra ABD Ba\u015fkan\u0131 <strong>George H. W. Bush<\/strong> ile de uzla\u015fma \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li>Ancak <strong>ABD<\/strong>, SSCB&#8217;nin zor durumunu kullanarak bu ad\u0131mlara olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Sscb&#8217;nin Da\u011f\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Glasnost<\/strong> ve <strong>perestroyka<\/strong> politikalar\u0131, <strong>SSCB<\/strong>&#8216;nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyemedi ve Do\u011fu Bloku&#8217;nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Ayr\u0131l\u0131k hareketleri \u00f6nce <strong>Letonya, Estonya<\/strong> ve <strong>Litvanya<\/strong>&#8216;da ba\u015flad\u0131, sonra di\u011fer cumhuriyetlere yay\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bunun sonucunda <strong>SSCB<\/strong>&#8216;ye ba\u011fl\u0131 <strong>T\u00fcrk Cumhuriyetleri<\/strong> de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>8 Aral\u0131k 1991<\/strong>&#8216;de <strong>Rusya Federasyonu, Beyaz Rusya<\/strong> ve <strong>Ukrayna<\/strong>, SSCB&#8217;nin sona erdi\u011fini ve yerine <strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu<\/strong>&#8216;nun kuruldu\u011funu ilan etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>21 Aral\u0131k 1991<\/strong>&#8216;de <strong>Almat\u0131 Zirvesi<\/strong>&#8216;nde 11 cumhuriyet <strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu<\/strong>&#8216;na dahil oldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu<\/strong>&#8216;nun kurulmas\u0131yla <strong>SSCB<\/strong> fiilen sona erdi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>25 Aral\u0131k 1991<\/strong>&#8216;de <strong>Mihail Gorba\u00e7ov<\/strong> devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan istifa etti.<\/li>\n\n\n\n<li>Kremlin&#8217;deki k\u0131z\u0131l bayrak indirilerek yerine <strong>Rusya Federasyonu<\/strong> bayra\u011f\u0131 \u00e7ekildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>26 Aral\u0131k 1991<\/strong>&#8216;de Sovyet Parlamentosu, <strong>SSCB<\/strong>&#8216;nin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmen onaylad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu de\u011fi\u015fim sonras\u0131 <strong>ABD<\/strong>, d\u00fcnya siyasetindeki tek s\u00fcper g\u00fc\u00e7 haline geldi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rusya Federasyonu<\/strong>, <strong>Boris Yeltsin<\/strong> liderli\u011finde yeni ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler \u00fczerindeki n\u00fcfuzunu s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;nin T\u00fcrk Tarihine Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kafkasya ve Orta Asya&#8217;daki <strong>Azerbaycan, T\u00fcrkmenistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan<\/strong> ve <strong>\u00d6zbekistan<\/strong> ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazand\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu olay, T\u00fcrk tarihi i\u00e7in \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ve <strong>SSCB<\/strong> d\u00f6nemindeki &#8220;Rusla\u015ft\u0131rma&#8221; siyaseti, bu cumhuriyetlerde derin izler b\u0131rakt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Ruslar, T\u00fcrklerin dil, inan\u00e7 ve tarih \u015fuurunu tahrip etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrk topluluklar\u0131 co\u011frafya, boy, mezhep ve siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flere g\u00f6re ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130ki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k Rus emperyalizmine kar\u015f\u0131 T\u00fcrkler, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k arzusunu ve milli de\u011ferlerini canl\u0131 tuttu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye&#8217;nin Ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk Cumhuriyetleri Ile Ili\u015fkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanan T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;ni resmi olarak tan\u0131yan ilk \u00fclke <strong>T\u00fcrkiye<\/strong> oldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Cumhurba\u015fkan\u0131 <strong>Turgut \u00d6zal<\/strong>&#8216;dan itibaren bu cumhuriyetlerle iyi ili\u015fkiler kurma politikas\u0131 izlendi.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00dclkeler aras\u0131nda \u00fcst d\u00fczey ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve \u00f6nemli antla\u015fmalar imzaland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1992<\/strong>&#8216;de kurulan <strong>T\u00fcrk \u0130\u015fbirli\u011fi ve Koordinasyon Ajans\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (T\u0130KA)<\/strong> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir\u00e7ok proje hayata ge\u00e7irildi.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye, bu \u00fclkelerin uluslararas\u0131 alanda tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1992<\/strong>&#8216;de ilk kez <strong>T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler Devlet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi<\/strong> topland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>3 Ekim 2009<\/strong>&#8216;da <strong>Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan<\/strong> ve <strong>T\u00fcrkiye<\/strong> taraf\u0131ndan <strong>T\u00fcrk Konseyi<\/strong> kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>12 Kas\u0131m 2021<\/strong>&#8216;de \u0130stanbul&#8217;daki 8. Zirve&#8217;de konseyin ad\u0131 <strong>T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131<\/strong> olarak de\u011fi\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye, <strong>I. Karaba\u011f Sava\u015f\u0131<\/strong>&#8216;ndan sonra Ermenistan&#8217;\u0131n i\u015fgaline kar\u015f\u0131 Azerbaycan&#8217;\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>II. Karaba\u011f Sava\u015f\u0131<\/strong>&#8216;nda (<strong>2020<\/strong>) T\u00fcrkiye, Azerbaycan&#8217;a siyasi, diplomatik, teknik ve askeri destek verdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu sava\u015fta Azerbaycan, topraklar\u0131n\u0131n %80&#8217;ini geri ald\u0131 ve T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 <strong>\u0130HA<\/strong> ve <strong>S\u0130HA<\/strong>&#8216;lar etkin \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>E\u011fitim ve K\u00fclt\u00fcr Alan\u0131ndaki I\u015f Birlikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1992<\/strong>&#8216;den itibaren T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;nden binlerce \u00f6\u011frenci, T\u00fcrkiye&#8217;de e\u011fitim g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>T\u0130KA<\/strong> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;nde yeni e\u011fitim kurumlar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 ve geli\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1992<\/strong>&#8216;de <strong>T\u00fcrkiye<\/strong> ile <strong>Kazakistan<\/strong> aras\u0131nda <strong>Hoca Ahmet Yesevi Uluslararas\u0131 T\u00fcrk-Kazak \u00dcniversitesi<\/strong> kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1993<\/strong>&#8216;te T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ile k\u00fcresel sanat \u00e7evreleri aras\u0131nda etkile\u015fim sa\u011flamak i\u00e7in <strong>T\u00dcRKSOY<\/strong> (Uluslararas\u0131 T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Te\u015fkilat\u0131) kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>21 Mart 2009<\/strong>&#8216;da yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flayan <strong>TRT AVAZ<\/strong>, ortak T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131tmak i\u00e7in yay\u0131nlar yapmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yunus Emre Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong>, T\u00fcrk dili, edebiyat\u0131 ve sanat\u0131yla ilgili faaliyetler d\u00fczenlemektedir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk Cumhuriyetleri Aras\u0131ndaki Ekonomik Ili\u015fkiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>SSCB&#8217;nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra kurulan T\u00fcrk Cumhuriyetleri, serbest piyasa ekonomisine ge\u00e7ti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kazakistan, T\u00fcrkmenistan, Azerbaycan, \u00d6zbekistan<\/strong> ve <strong>K\u0131rg\u0131zistan<\/strong>, zengin yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131na sahiptir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hazar Havzas\u0131<\/strong>&#8216;ndaki bu cumhuriyetler, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol ve do\u011fal gaz rezervlerine sahiptir.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu cumhuriyetler, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131ndan sonra ekonomik ili\u015fkilerde belirleyici oldular.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar anlay\u0131\u015f\u0131yla bu \u00fclkelerin ekonomik geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Eximbank<\/strong> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn bu \u00fclkelerle ticari ili\u015fkiler kurmas\u0131 te\u015fvik edildi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bir\u00e7ok \u00f6zel T\u00fcrk \u015firketi in\u015faat, telekom\u00fcnikasyon, tekstil, turizm ve g\u0131da sekt\u00f6rlerine milyarlarca dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye, <strong>Avrupa<\/strong> ile <strong>Hazar Havzas\u0131<\/strong> ve <strong>Orta Do\u011fu<\/strong> enerji kaynaklar\u0131 aras\u0131nda bir enerji koridoru haline geldi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bak\u00fc-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hatt\u0131<\/strong> projesi hayata ge\u00e7irildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Trans Anadolu Do\u011fal Gaz Boru Hatt\u0131 (TANAP)<\/strong> projesiyle Azerbaycan do\u011fal gaz\u0131 T\u00fcrkiye \u00fczerinden Avrupa&#8217;ya ta\u015f\u0131nmaya ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu projeler hem T\u00fcrkiye&#8217;nin hem de T\u00fcrk Cumhuriyetleri&#8217;nin siyasi ve ekonomik kalk\u0131nmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Enerji Rekabeti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hazar Havzas\u0131&#8217;ndaki enerji kaynaklar\u0131n\u0131n i\u015fletilmesi; <strong>ABD, Rusya, \u00c7in, \u0130ran<\/strong> ve <strong>T\u00fcrkiye<\/strong> aras\u0131nda rekabeti art\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rusya<\/strong> ve <strong>\u0130ran<\/strong>, enerjinin T\u00fcrkiye \u00fczerinden ta\u015f\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken; <strong>ABD<\/strong> ve <strong>Avrupa Birli\u011fi<\/strong> destekledi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rusya<\/strong>, b\u00f6lgenin egemen g\u00fcc\u00fc olmak i\u00e7in T\u00fcrk Cumhuriyetleri \u00fczerindeki n\u00fcfuzunu art\u0131rmaya y\u00f6nelik politikalar izledi.<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye, Avrupa&#8217;n\u0131n enerji konusunda Rusya&#8217;ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131nda kilit \u00fclke konumundad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131<\/strong> sonras\u0131 Avrupa&#8217;da ya\u015fanan enerji krizi, T\u00fcrkiye&#8217;nin stratejik \u00f6nemini art\u0131rd\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Avrupa&#8217;da Meydana Gelen Siyasi Geli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1 A\u011fustos 1975<\/strong>&#8216;te 35 \u00fclkenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla <strong>Helsinki Nihai Senedi<\/strong> imzaland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu geli\u015fme sonras\u0131 Avrupa&#8217;daki sosyalist devletlerde hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talepleri artt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gorba\u00e7ov<\/strong>&#8216;un politikalar\u0131 da Do\u011fu Bloku&#8217;nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Polonya<\/strong>: <strong>Lech Wa\u0142\u0119sa<\/strong> liderli\u011findeki <strong>Dayan\u0131\u015fma Hareketi<\/strong> sonucunda <strong>1989<\/strong>&#8216;da kom\u00fcnist y\u00f6netim d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00c7ekoslovakya<\/strong>: <strong>Vaclav Havel<\/strong>&#8216;in liderli\u011findeki <strong>Kadife Devrim<\/strong> ile kom\u00fcnist y\u00f6netim devrildi. <strong>1993<\/strong>&#8216;te <strong>\u00c7ek Cumhuriyeti<\/strong> ve <strong>Slovakya<\/strong> olarak ikiye ayr\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Romanya<\/strong>: <strong>Nikolay \u00c7avu\u015fesku<\/strong>&#8216;nun bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimi, <strong>1989<\/strong>&#8216;da halk ayaklanmas\u0131yla devrildi ve \u00c7avu\u015fesku idam edildi. Kom\u00fcnist y\u00f6netimin \u015fiddetle indirildi\u011fi tek Avrupa \u00fclkesidir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Arnavutluk<\/strong>: <strong>Enver Hoca<\/strong>&#8216;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra <strong>Ramiz Alia<\/strong> d\u00f6neminde reformlar yap\u0131ld\u0131 ve <strong>1991<\/strong>&#8216;de \u00e7ok partili hayata ge\u00e7ildi. <strong>1992<\/strong> se\u00e7imleriyle kom\u00fcnist rejim sona erdi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Macaristan<\/strong> ve <strong>Bulgaristan<\/strong>: Bu \u00fclkelerde de halk ayaklanmalar\u0131 sonucu kom\u00fcnist rejimler y\u0131k\u0131larak demokratik y\u00f6netimler kuruldu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Do\u011fu ve Bat\u0131 Almanya&#8217;n\u0131n Birle\u015fmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Do\u011fu Almanya&#8217;daki kom\u00fcnizm kar\u015f\u0131t\u0131 ayaklanmalar birle\u015fme s\u00fcrecini ba\u015flatt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Binlerce Do\u011fu Alman, Bat\u0131 Bloku \u00fclkelerinin el\u00e7iliklerine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Do\u011fu Almanya, <strong>9 Kas\u0131m 1989<\/strong>&#8216;da <strong>Berlin Duvar\u0131<\/strong>&#8216;n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7arak ge\u00e7i\u015flere izin verdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Ocak <strong>1990<\/strong>&#8216;da So\u011fuk Sava\u015f&#8217;\u0131n simgesi olan <strong>Berlin Duvar\u0131<\/strong> y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>18 Mart 1990<\/strong>&#8216;da Do\u011fu Almanya&#8217;da yap\u0131lan se\u00e7imleri Hristiyan Demokrat Parti kazand\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>12 Eyl\u00fcl 1990<\/strong>&#8216;da imzalanan <strong>Moskova Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile Almanya, tek devlet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015fti.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin Geni\u015flemesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1957<\/strong>&#8216;de <strong>Roma Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile <strong>Avrupa Ekonomik Toplulu\u011fu (AET)<\/strong> kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Kurucu \u00fcyeler: <strong>Fransa, Federal Almanya, Bel\u00e7ika, \u0130talya, Hollanda, L\u00fcksemburg<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1973<\/strong>&#8216;te <strong>\u0130ngiltere, \u0130rlanda, Danimarka<\/strong>; <strong>1981<\/strong>&#8216;de <strong>Yunanistan<\/strong>; <strong>1986<\/strong>&#8216;da <strong>\u0130spanya<\/strong> \u00fcye oldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1992 Maastricht Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile AET&#8217;nin ismi <strong>Avrupa Birli\u011fi (AB)<\/strong> olarak de\u011fi\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li>AB&#8217;ye \u00fcyelik ko\u015fullar\u0131 <strong>1993 Kopenhag Kriterleri<\/strong> ve <strong>1995 Madrid Kriteri<\/strong> ile belirlendi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1995<\/strong>&#8216;te <strong>Avusturya, Finlandiya, \u0130sve\u00e7<\/strong>; <strong>2004<\/strong>&#8216;te 10 yeni \u00fclke; <strong>2007<\/strong>&#8216;de <strong>Bulgaristan, Romanya<\/strong>; <strong>2013<\/strong>&#8216;te <strong>H\u0131rvatistan<\/strong> AB&#8217;ye kat\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Ab&#8217;nin Uluslararas\u0131 Politikadaki Yeri ve \u00d6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>AB, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrekli k\u0131lmak, sorunlar\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollarla \u00e7\u00f6zmek ve refah\u0131 art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lar.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u0131\u015f politikadaki g\u00fcc\u00fc siyasi ve askeri de\u011fil, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcreldir.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00dcye \u00fclkelerin d\u0131\u015f politikada ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmesi, birli\u011fin etki g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Ekonomik olarak <strong>1968<\/strong>&#8216;de g\u00fcmr\u00fck birli\u011fi olu\u015fturuldu, <strong>1992 Maastricht Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile ortak para birimi (<strong>Avro<\/strong>) karar\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1998<\/strong>&#8216;de <strong>Avrupa Merkez Bankas\u0131<\/strong> kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>23 Haziran 2016<\/strong>&#8216;da \u0130ngiltere, <strong>Brexit<\/strong> referandumu ile AB&#8217;den ayr\u0131lma karar\u0131 ald\u0131 ve <strong>31 Ocak 2020<\/strong>&#8216;de resmen ayr\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131<\/strong> sonras\u0131 Ukrayna ve Moldova&#8217;ya aday \u00fclke stat\u00fcs\u00fc verildi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Ab-T\u00fcrkiye Ili\u015fkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00fcrkiye, AET&#8217;ye \u00fcye olmak i\u00e7in <strong>1959<\/strong>&#8216;da ba\u015fvurdu. <strong>1963<\/strong>&#8216;te bir ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye&#8217;nin tam \u00fcyelik ba\u015fvurusu <strong>14 Nisan 1987<\/strong>&#8216;de yenilendi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1995<\/strong>&#8216;te G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi&#8217;ne kat\u0131lma s\u00fcreci tamamland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>10-11 Aral\u0131k 1999 Helsinki Zirvesi<\/strong>&#8216;nde T\u00fcrkiye&#8217;nin aday \u00fclke stat\u00fcs\u00fc kabul edildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>3 Ekim 2005<\/strong>&#8216;te T\u00fcrkiye&#8217;nin AB&#8217;ye kat\u0131l\u0131m m\u00fczakereleri resmen ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>M\u00fczakerelerde 35 konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan 16&#8217;s\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li>Baz\u0131 AB \u00fclkelerinin \u00f6n yarg\u0131l\u0131 tutumlar\u0131 ve K\u0131br\u0131s Sorunu nedeniyle m\u00fczakere s\u00fcreci olumsuz etkilendi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>2016<\/strong>&#8216;dan sonra yeni bir fas\u0131l (m\u00fczakere ba\u015fl\u0131\u011f\u0131) a\u00e7\u0131lmad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Yugoslavya&#8217;n\u0131n Da\u011f\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Tito<\/strong>&#8216;nun <strong>1980<\/strong>&#8216;de \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Yugoslavya&#8217;da siyasi krizler ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1987<\/strong>&#8216;de y\u00f6netimi ele ge\u00e7iren <strong>Slobodan Milosevi\u00e7<\/strong>&#8216;in S\u0131rp milliyet\u00e7isi politikalar\u0131 huzursuzlu\u011fu art\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1991<\/strong>&#8216;de <strong>Slovenya<\/strong> ve <strong>H\u0131rvatistan<\/strong> ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan edince Yugoslavya&#8217;da i\u00e7 sava\u015f ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bosna-Hersek<\/strong>: <strong>3 Mart 1992<\/strong>&#8216;de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Bunun \u00fczerine S\u0131rp ordusu, Bosna&#8217;ya b\u00fcy\u00fck bir sald\u0131r\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda <strong>Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7<\/strong> liderli\u011findeki Bo\u015fnaklar, silah ambargosu nedeniyle kendilerini savunmakta zorland\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Srebrenica Katliam\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>BM<\/strong>, <strong>Srebrenica<\/strong> dahil be\u015f b\u00f6lgeyi g\u00fcvenli b\u00f6lge ilan etti.<\/li>\n\n\n\n<li>Srebrenica&#8217;y\u0131 korumakla g\u00f6revli Hollandal\u0131 askerler, \u015fehri terk etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ratko Mladi\u00e7<\/strong> komutas\u0131ndaki S\u0131rp birlikleri \u015fehri ele ge\u00e7irdi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>11-22 Temmuz 1995<\/strong> tarihlerinde <strong>8000<\/strong>&#8216;den fazla Bosnal\u0131 M\u00fcsl\u00fcman katledildi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu olay, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra Avrupa&#8217;da ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck trajedi oldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Sava\u015fta <strong>Mostar K\u00f6pr\u00fcs\u00fc<\/strong> gibi bir\u00e7ok Osmanl\u0131 eseri de y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1995 Dayton Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131<\/strong> ile Bosna Sava\u015f\u0131 sona erdi. Yugoslavya <strong>2003<\/strong>&#8216;te resmen da\u011f\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Kosova&#8217;n\u0131n I\u015fgali<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1989<\/strong>&#8216;da <strong>Milosevi\u00e7<\/strong>, Kosova&#8217;n\u0131n \u00f6zerklik stat\u00fcs\u00fcne son verdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bunun \u00fczerine Kosoval\u0131 Arnavutlar, <strong>Kosova Kurtulu\u015f Ordusu<\/strong> ile silahl\u0131 m\u00fccadeleye ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0131rp g\u00fc\u00e7lerinin sald\u0131r\u0131lar\u0131nda bir\u00e7ok Arnavut hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>NATO<\/strong>, <strong>24 Mart 1999<\/strong>&#8216;da S\u0131rp birliklerine kar\u015f\u0131 hava harekat\u0131 ba\u015flatt\u0131. T\u00fcrkiye de operasyona kat\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0131rplar, bunun \u00fczerine Arnavutlara y\u00f6nelik etnik temizli\u011fe h\u0131z verdi.<\/li>\n\n\n\n<li>NATO harekat\u0131 sonras\u0131 <strong>Milosevi\u00e7<\/strong>, <strong>9 Haziran 1999<\/strong>&#8216;da BM&#8217;nin bar\u0131\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131 kabul etti.<\/li>\n\n\n\n<li>Sava\u015f sonras\u0131 Kosova&#8217;da g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in <strong>KFOR Bar\u0131\u015f G\u00fcc\u00fc<\/strong> kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Kosova, <strong>2008<\/strong>&#8216;de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Orta Do\u011fu ve Afganistan&#8217;da Meydana Gelen Siyasi Geli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Camp David Antla\u015fmalar\u0131<\/strong> sonras\u0131 Arap \u00fclkelerinin \u0130srail&#8217;e kar\u015f\u0131 ittifak\u0131 sona erdi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130srail<\/strong>, <strong>1982<\/strong>&#8216;de <strong>L\u00fcbnan<\/strong>&#8216;\u0131 i\u015fgal etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sabra ve \u015eatilla<\/strong> kamplar\u0131nda, \u0130srail ordusunun deste\u011fiyle L\u00fcbnanl\u0131 Hristiyan milisler binlerce Filistinli m\u00fclteciyi katletti.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu katliama sebep olan <strong>Ariel \u015earon<\/strong>, &#8220;<strong>Beyrut Kasab\u0131<\/strong>&#8221; olarak an\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>BM<\/strong>, bu katliam\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak kabul etti ancak \u0130srail&#8217;e bir yapt\u0131r\u0131m uygulanmad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Filistin Halk\u0131n\u0131n Direni\u015fi: Intifada<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0130srail&#8217;in uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Filistin halk\u0131 kendi direni\u015fini (<strong>intifada<\/strong>) ba\u015flatt\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>I. \u0130ntifada<\/strong>, <strong>1987<\/strong>&#8216;de \u0130srail askerlerinin d\u00f6rt Filistinliyi \u00f6ld\u00fcrmesiyle ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>15 Kas\u0131m 1988<\/strong>&#8216;de ba\u015fkenti <strong>Kud\u00fcs<\/strong> olan ba\u011f\u0131ms\u0131z <strong>Filistin Devleti<\/strong>&#8216;nin kuruldu\u011fu ilan edildi. <strong>Yaser Arafat<\/strong> ilk ba\u015fkan oldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>13 Eyl\u00fcl 1993<\/strong>&#8216;te <strong>Washington Antla\u015fmas\u0131<\/strong> imzaland\u0131. Filistin ve \u0130srail birbirini tan\u0131d\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Ancak \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 <strong>Yitzhak Rabin<\/strong>&#8216;in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle antla\u015fma uygulanamad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>II. \u0130ntifada (El Aksa \u0130ntifadas\u0131)<\/strong>, <strong>Ariel \u015earon<\/strong>&#8216;un <strong>28 Eyl\u00fcl 2000<\/strong>&#8216;de Mescid-i Aksa&#8217;y\u0131 provokatif ziyaretiyle ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>2006<\/strong>&#8216;da <strong>Hamas<\/strong>&#8216;\u0131n se\u00e7imleri kazanmas\u0131 \u00fczerine \u0130srail, <strong>Gazze<\/strong>&#8216;yi abluka alt\u0131na ald\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>31 May\u0131s 2010<\/strong>&#8216;da \u0130srail askerleri, Gazze&#8217;ye yard\u0131m g\u00f6t\u00fcren <strong>Mavi Marmara<\/strong> gemisine sald\u0131rd\u0131 ve 10 aktivisti \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>2017<\/strong>&#8216;de ABD Ba\u015fkan\u0131 <strong>Donald Trump<\/strong>, ABD el\u00e7ili\u011fini <strong>Kud\u00fcs<\/strong>&#8216;e ta\u015f\u0131ma karar\u0131 ald\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131, <strong>Do\u011fu Kud\u00fcs<\/strong>&#8216;\u00fc Filistin&#8217;in ba\u015fkenti olarak ilan etti.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>K\u00f6rfez Sava\u015flar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>I. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131<\/strong>: <strong>1990<\/strong>&#8216;da Irak&#8217;\u0131n <strong>Kuveyt<\/strong>&#8216;i i\u015fgal etmesiyle ba\u015flad\u0131. <strong>ABD<\/strong> liderli\u011findeki koalisyon g\u00fc\u00e7leri, <strong>\u00c7\u00f6l F\u0131rt\u0131nas\u0131 Harekat\u0131<\/strong> ile Irak&#8217;\u0131 Kuveyt&#8217;ten \u00e7\u0131kard\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>II. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131<\/strong>: <strong>21 Mart 2003<\/strong>&#8216;te <strong>ABD<\/strong> ve <strong>\u0130ngiltere<\/strong>, Irak&#8217;ta kitle imha silahlar\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131yla Irak&#8217;\u0131 i\u015fgal etti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Saddam H\u00fcseyin<\/strong> rejimi devrildi, ancak iddia edilen silahlar bulunamad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130\u015fgal sonras\u0131 Irak&#8217;ta istikrars\u0131zl\u0131k artt\u0131, etnik ve mezhepsel \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131 ve yeni ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>11 Eyl\u00fcl Sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve Sonras\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1996<\/strong>&#8216;da <strong>Afganistan<\/strong>&#8216;da <strong>Taliban<\/strong> y\u00f6netimi egemen oldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>11 Eyl\u00fcl 2001<\/strong>&#8216;de <strong>ABD<\/strong>&#8216;nin <strong>New York<\/strong> \u015fehrindeki <strong>D\u00fcnya Ticaret Merkezi<\/strong>&#8216;ne ve <strong>Washington<\/strong>&#8216;daki <strong>Pentagon<\/strong>&#8216;a ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ABD<\/strong>, sald\u0131r\u0131lardan <strong>El Kaide<\/strong> ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc sorumlu tuttu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>7 Ekim 2001<\/strong>&#8216;de <strong>ABD<\/strong>, El Kaide&#8217;yi destekledi\u011fi gerek\u00e7esiyle <strong>Afganistan<\/strong>&#8216;a askeri harekat ba\u015flatt\u0131 ve Taliban y\u00f6netimini devirdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu s\u00fcre\u00e7, <strong>asimetrik sava\u015f<\/strong> ve <strong>k\u00fcresel ter\u00f6rizm<\/strong> gibi yeni g\u00fcvenlik tehditlerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Neo-liberal Ekonomik Politikalar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1970<\/strong>&#8216;lerdeki ekonomik krizler sonras\u0131, devletin ekonomiye m\u00fcdahalesini savunan <strong>Keynesyen<\/strong> model yetersiz kald\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1980<\/strong>&#8216;lerden sonra <strong>ABD<\/strong> ve <strong>\u0130ngiltere<\/strong>&#8216;de <strong>neo-liberal<\/strong> ekonomi politikalar\u0131 uygulanmaya ba\u015fland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re devletin ekonomideki rol\u00fc azalt\u0131lmal\u0131, kamu kurumlar\u0131 \u00f6zelle\u015ftirilmeli ve serbest piyasa ekonomisi benimsenmeliydi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Margaret Thatcher<\/strong> (\u0130ngiltere) ve <strong>Ronald Reagan<\/strong> (ABD), bu politikalar\u0131n \u00f6nc\u00fcleri oldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu model, <strong>D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc, D\u00fcnya Bankas\u0131<\/strong> ve <strong>IMF<\/strong> gibi kurulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Siber Tehditler ve Sosyal Medya<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bilgisayar ve genel a\u011f teknolojisinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla <strong>siber g\u00fcvenlik<\/strong> \u00f6nemli bir konu haline geldi.<\/li>\n\n\n\n<li>Siber tehditler; ki\u015fisel verilerin \u00e7al\u0131nmas\u0131, devlet kurumlar\u0131na sald\u0131r\u0131lar ve kritik altyap\u0131lara zarar verme gibi asimetrik bir sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye, siber tehditlere kar\u015f\u0131 <strong>2012<\/strong>&#8216;de <strong>Siber G\u00fcvenlik Kurulu<\/strong>&#8216;nu, <strong>2013<\/strong>&#8216;te <strong>SOME<\/strong> ve <strong>USOM<\/strong>&#8216;u kurdu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sosyal Medya<\/strong>: <strong>2000<\/strong>&#8216;li y\u0131llardan itibaren insanlar\u0131n ileti\u015fim kurma bi\u00e7imlerini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Bilgi payla\u015f\u0131m\u0131, toplumsal olaylar\u0131n organizasyonu gibi olumlu y\u00f6nlerinin yan\u0131 s\u0131ra; siber zorbal\u0131k, yalan haber ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gibi olumsuz etkileri de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Bulgaristan&#8217;da Ya\u015fayan T\u00fcrklere Y\u00f6nelik Bask\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1944-1989<\/strong> aras\u0131nda Bulgaristan&#8217;daki kom\u00fcnist rejim, T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 asimilasyon (eritme) politikas\u0131 uygulad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1985<\/strong>&#8216;ten itibaren &#8220;tek uluslu Bulgaristan&#8221; projesiyle T\u00fcrklerin isimleri zorla de\u011fi\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmak, din\u00ee ibadetleri yerine getirmek ve geleneksel k\u0131yafetler giymek yasakland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu bask\u0131lara direnen binlerce T\u00fcrk, <strong>Belene Toplama Kamp\u0131<\/strong>&#8216;na g\u00f6nderilerek i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Haziran 1989<\/strong>&#8216;da Bulgaristan&#8217;dan T\u00fcrkiye&#8217;ye b\u00fcy\u00fck bir zorunlu g\u00f6\u00e7 hareketi ba\u015flad\u0131 ve y\u00fcz binlerce T\u00fcrk, anavatan\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>1990 Sonras\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;nin D\u0131\u015f Politikas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>T\u00fcrk Cumhuriyetleri<\/strong>: T\u00fcrkiye, bu \u00fclkelerle siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel i\u015f birli\u011fi kurarak ortak \u00e7\u0131karlar\u0131 korumaya y\u00f6nelik bir politika izledi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kafkasya<\/strong>: B\u00f6lgenin enerji ve ula\u015f\u0131m koridorlar\u0131n\u0131n kesi\u015fim noktas\u0131nda olmas\u0131 nedeniyle T\u00fcrkiye i\u00e7in stratejik \u00f6neme sahiptir. <strong>Bak\u00fc-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hatt\u0131<\/strong> ve <strong>Bak\u00fc-Tiflis-Kars Demir Yolu<\/strong> gibi projelerle b\u00f6lgesel i\u015f birli\u011fi geli\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Balkanlar<\/strong>: T\u00fcrkiye, b\u00f6lgede bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in aktif rol oynad\u0131; <strong>Bosna<\/strong> ve <strong>Kosova<\/strong>&#8216;daki bar\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerine kat\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Orta Do\u011fu<\/strong>: <strong>Filistin<\/strong> meselesinde Filistin Devleti&#8217;nin yan\u0131nda yer ald\u0131. <strong>Suriye<\/strong> ve <strong>Irak<\/strong>&#8216;\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savundu ve <strong>PKK, DEA\u015e<\/strong> gibi ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle m\u00fccadele etti.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>1990 Sonras\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;de Siyasi ve Ekonomik Durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ekonomi<\/strong>: <strong>1990<\/strong>&#8216;lar, siyasi istikrars\u0131zl\u0131k ve koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri nedeniyle ekonomik krizlerle ge\u00e7ti. <strong>5 Nisan 1994<\/strong> kararlar\u0131yla b\u00fcy\u00fck bir deval\u00fcasyon ya\u015fand\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Siyaset<\/strong>: <strong>1993<\/strong>&#8216;te <strong>Turgut \u00d6zal<\/strong>&#8216;\u0131n vefat\u0131 sonras\u0131 <strong>S\u00fcleyman Demirel<\/strong> cumhurba\u015fkan\u0131 oldu. <strong>1995<\/strong> se\u00e7imleri sonras\u0131 <strong>Refah Partisi<\/strong> ve <strong>Do\u011fru Yol Partisi<\/strong> koalisyonu (<strong>Refah-Yol<\/strong>) kuruldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>28 \u015eubat Postmodern Darbesi<\/strong>: <strong>28 \u015eubat 1997<\/strong>&#8216;de Milli G\u00fcvenlik Kurulu toplant\u0131s\u0131 sonras\u0131 yap\u0131lan bildiri ile <strong>Refah-Yol<\/strong> h\u00fck\u00fcmeti istifaya zorland\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu s\u00fcre\u00e7te temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler k\u0131s\u0131tland\u0131, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131 gibi antidemokratik uygulamalar hayata ge\u00e7irildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>2001 Krizi<\/strong>: <strong>1999<\/strong> depremi, koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin uyumsuzlu\u011fu ve siyasi gerginlikler sonucunda Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck ekonomik krizlerinden biri ya\u015fand\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kemal Dervi\u015f<\/strong>, ekonomiyi d\u00fczeltmek i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131ndan T\u00fcrkiye&#8217;ye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>2002 Sonras\u0131<\/strong>: <strong>Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi<\/strong>&#8216;nin tek ba\u015f\u0131na iktidara gelmesiyle ekonomide istikrarl\u0131 bir d\u00f6nem ba\u015flad\u0131. <strong>IMF<\/strong>&#8216;ye olan bor\u00e7lar bitirildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>16 Nisan 2017<\/strong> referandumu ile <strong>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi<\/strong>&#8216;ne ge\u00e7ildi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>15 Temmuz 2016 Darbe Giri\u015fimine Kar\u015f\u0131 Milletin Zaferi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Fetullah\u00e7\u0131 Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\/Paralel Devlet Yap\u0131lanmas\u0131 (FET\u00d6\/PDY)<\/strong>, devletin \u00e7e\u015fitli kademelerine s\u0131zarak anayasal d\u00fczeni y\u0131kmay\u0131 hedefledi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>17-25 Aral\u0131k 2013<\/strong>&#8216;te yarg\u0131 ve emniyet i\u00e7indeki mensuplar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u00fck\u00fcmeti devirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>15 Temmuz 2016<\/strong> ak\u015fam\u0131, TSK i\u00e7ine s\u0131zan \u00f6rg\u00fct mensuplar\u0131 taraf\u0131ndan hain bir darbe giri\u015fiminde bulunuldu.<\/li>\n\n\n\n<li>Cumhurba\u015fkan\u0131 <strong>Recep Tayyip Erdo\u011fan<\/strong>&#8216;\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla soka\u011fa \u00e7\u0131kan millet, emniyet g\u00fc\u00e7leri ve vatansever askerlerle birlikte darbe giri\u015fimini bast\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu hain sald\u0131r\u0131da <strong>251<\/strong> ki\u015fi \u015fehit oldu, <strong>2700<\/strong>&#8216;den fazla ki\u015fi gazi oldu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrk Bilim \u0130nsanlar\u0131n\u0131n Bilim D\u00fcnyas\u0131na Katk\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Oktay Sinano\u011flu<\/strong>: Kimya alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla d\u00fcnyaca \u00fcn kazand\u0131. &#8220;T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Profes\u00f6r\u00fc&#8221; unvan\u0131n\u0131 ald\u0131. T\u00fcrk\u00e7enin bilim dili olmas\u0131 gerekti\u011fini savundu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gazi Ya\u015fargil<\/strong>: Beyin cerrahisi alan\u0131nda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bulu\u015flara imza att\u0131. Mikrocerrahi y\u00f6ntemini geli\u015ftirdi ve &#8220;y\u00fczy\u0131l\u0131n adam\u0131&#8221; se\u00e7ildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Fuat Sezgin<\/strong>: \u0130slam bilim tarihi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla tan\u0131nd\u0131. Frankfurt ve \u0130stanbul&#8217;da \u0130slam Bilim ve Teknoloji Tarihi M\u00fczelerini kurdu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Aziz Sancar<\/strong>: DNA onar\u0131m\u0131 mekanizmalar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla <strong>2015 Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc<\/strong>&#8216;n\u00fc kazand\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye&#8217;deki Bilimsel ve Teknolojik Geli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Son y\u0131llarda \u00f6zellikle savunma sanayisinde \u00f6nemli at\u0131l\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130HA<\/strong> ve <strong>S\u0130HA<\/strong>&#8216;lar (Bayraktar, ANKA) ter\u00f6rle m\u00fccadelede ve uluslararas\u0131 alanda b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar kazand\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Milli muharip u\u00e7ak <strong>KAAN<\/strong> ve insans\u0131z sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 <strong>KIZILELMA<\/strong> projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>Haberle\u015fme ve g\u00f6zlem uydular\u0131 (<strong>T\u00dcRKSAT, G\u00d6KT\u00dcRK<\/strong>) uzaya f\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00fcnyan\u0131n ilk S\u0130HA gemisi <strong>TCG Anadolu<\/strong> g\u00f6reve ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Yerli a\u015f\u0131 <strong>TURKOVAC<\/strong> geli\u015ftirildi.<\/li>\n\n\n\n<li>Milli ana muharebe tank\u0131 <strong>ALTAY<\/strong> \u00fcretildi.<\/li>\n\n\n\n<li>Temel e\u011fitim u\u00e7a\u011f\u0131 <strong>H\u00dcRKU\u015e<\/strong> tasarland\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi Dersi&nbsp;liselerde se\u00e7meli olarak okutulan bir derstir. Bu sayfada payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z&nbsp;\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi \u00f6zet ders notlar\u0131 sayesinde&nbsp;s\u0131navda kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011finiz t\u00fcm konulara <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/\" title=\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":2,"featured_media":2875,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[179],"tags":[185,296,99],"class_list":["post-2916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-ders-notlari","tag-cagdas-turk-ve-dunya-tarihi","tag-cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-ders-notlari","tag-ders-notlari"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-150x150.png",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x800.png",1200,800,true],"post_slider_layout_portrait_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x1080.png",1200,1080,true],"post_slider_layout_square_large":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-1200x1080.png",1200,1080,true],"post_slider_layout_landscape":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x400.png",600,400,true],"post_slider_layout_portrait":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x900.png",600,900,true],"post_slider_layout_square":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart-600x600.png",600,600,true],"full":["https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png",1920,1080,false]},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"tarihkursu.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-13T17:59:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"tarihkursu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"tarihkursu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"tarihkursu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878\"},\"headline\":\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya\",\"datePublished\":\"2026-04-13T17:59:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/\"},\"wordCount\":3458,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"keywords\":[\"\u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihi\",\"\u00e7a\u011fda\u015f t\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihi ders notlar\u0131\",\"ders notlar\u0131\"],\"articleSection\":[\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi DERS NOTLARI\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/\",\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"datePublished\":\"2026-04-13T17:59:00+00:00\",\"description\":\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/13\\\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/\",\"name\":\"Tarih Kursu\",\"description\":\"\u0130\u015fimiz G\u00fcc\u00fcm\u00fcz Tarih\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\",\"width\":1080,\"height\":1080,\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/TARIHKURSU-Kopyasi.png\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878\",\"name\":\"tarihkursu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"tarihkursu\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/tarihkursu.com\\\/index.php\\\/author\\\/tarihkursu\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com","description":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com","og_description":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.","og_url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/","og_site_name":"tarihkursu.com","article_published_time":"2026-04-13T17:59:00+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","type":"image\/png"}],"author":"tarihkursu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"tarihkursu","Tahmini okuma s\u00fcresi":"16 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/"},"author":{"name":"tarihkursu","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878"},"headline":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya","datePublished":"2026-04-13T17:59:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/"},"wordCount":3458,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c"},"image":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","keywords":["\u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihi","\u00e7a\u011fda\u015f t\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihi ders notlar\u0131","ders notlar\u0131"],"articleSection":["\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi DERS NOTLARI"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/","name":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya - tarihkursu.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","datePublished":"2026-04-13T17:59:00+00:00","description":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi\u00a05. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya Ders Notu\u00a0MEB ders kitaplar\u0131\u00a0ile uyumludur. tarih ders notu indir.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#primaryimage","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","contentUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Pink-Gradient-Concept-Map-Chart.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/2026\/04\/13\/cagdas-turk-ve-dunya-tarihi-5-unite-kuresellesen-dunya\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/tarihkursu.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve D\u00fcnya Tarihi 5. \u00dcnite: K\u00fcreselle\u015fen D\u00fcnya"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#website","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/","name":"Tarih Kursu","description":"\u0130\u015fimiz G\u00fcc\u00fcm\u00fcz Tarih","publisher":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tarihkursu.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/4d7bdc3b79e9f5198455474c0f203f3c","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","url":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","contentUrl":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png","width":1080,"height":1080,"caption":"admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/TARIHKURSU-Kopyasi.png"},"sameAs":["https:\/\/tarihkursu.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tarihkursu.com\/#\/schema\/person\/d0f9105e31352dbe9f08d098ffb8c878","name":"tarihkursu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1354763acbc865faa7650c3e1e4431f187276d71f132349411302a546cdeae54?s=96&d=mm&r=g","caption":"tarihkursu"},"url":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/author\/tarihkursu\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2916"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2917,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2916\/revisions\/2917"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tarihkursu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}