Önemli Askerî Mücadelelerin Türk Tarihinin Seyrine Etkileri 10. Sınıf Maarif Model Tarih Ders Notu

Anadolu’ya İlk Türk Akınları

• İlk Türk akınları yerleşme amacı taşımayan erken dönem akınlarıydı.
• Bu akınlarda Anadolu’yu keşfetme amacı öne çıktı.
• Yeni geçim kaynakları bulma düşüncesi etkili oldu.
• Ticaret yapma amacı da bu akınların nedenleri arasındaydı.
• Bölgenin stratejik ve ekonomik imkânları tanınmak istendi.

Anadolu’ya Gelen Türk Toplulukları

Türklerin Anadolu’yu Yurt Seçme Nedenleri

• Anadolu, Asya ile Avrupa arasında köprü durumundaydı.
• Üç tarafının denizlerle çevrili olması stratejik önemini artırdı.
• İpek Yolu başta olmak üzere önemli ticaret yolları üzerindeydi.
• Anadolu toprakları tarıma elverişliydi.
• İklim, bitki örtüsü ve otlaklar hayvancılığa uygundu.
• Uzun savaşlar ve siyasi karışıklıklar nüfusu azaltmıştı.
• Bizans siyasi, askerî, ekonomik ve sosyal bakımdan zayıflamıştı.
• Anadolu’da güçlü bir siyasi birlik bulunmuyordu.
• Cihat ve gaza düşüncesi Anadolu akınlarını destekledi.
• Bu nedenler Anadolu’yu Türkler için elverişli bir yurt hâline getirdi.

Anadolu’nun “Türkiye” Olarak Anılması

• Türk-İslam kaynaklarında Anadolu için “Diyar-ı Rum” ifadesi kullanıldı.
• Malazgirt’ten sonra Anadolu Türk-İslam karakteri kazanmaya başladı.
• Türk nüfusu Anadolu’da yoğunlaştı.
• Anadolu, Türklerin kalıcı yerleşim alanı oldu.
• Batılı tarihçiler II. Haçlı Seferi’nde yoğun Türk nüfusunu gördü.
• 12. yüzyıldan itibaren Batılı kaynaklarda “Türkiye” adı kullanılmaya başlandı.
• “Turkhia” ve “Turquia” gibi ifadeler de yer aldı.
• Bizans, 1176 Miryokefalon’dan sonra Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kabullendi.
• 15. yüzyıldan itibaren Doğu Anadolu için “Turcomanie” gibi adlar kullanıldı.
• Türkiye Selçukluları için “Selâçıka-yı Rum” adı da kullanıldı.

1040-1308 Arası Önemli Gelişmeler

Büyük Selçuklu Devleti’nin Kuruluş Süreci

• Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucuları Oğuzların Kınık boyundandır.
• Selçuk Bey, Oğuz Yabgu Devleti’nde önemli bir askerî konuma sahipti.
• Yabgu ile anlaşmazlığa düşünce maiyetiyle Cend şehrine geldi.
• Selçuklular Cend’de İslamiyet’i kabul etti.
• Selçuk Bey’in ölümünden sonra Gazneli Sultan Mahmud, Arslan Yabgu’yu yakalattı.
• Arslan Yabgu Kalincar Kalesi’ne hapsedildi ve 1032’de hapiste öldü.
• Bu olaydan sonra Selçukluların bir kısmı dağıldı.
• Büyük kısmı Tuğrul Bey ve Çağrı Bey etrafında toplandı.
• Selçuklular Gaznelilerle mücadele ederek Horasan’da güç kazandı.
• 1035 Nesa ve 1038 Serahs mücadeleleri Selçukluların güçlenmesini sağladı.
• 1040 Dandanakan Savaşı ile Büyük Selçuklu Devleti resmen kuruldu.

Dandanakan Savaşı (1040)

Dandanakan Savaşı’nın Sonuçları

• Gazneli ordusu susuzluk, yorgunluk ve yıpratma taktikleri karşısında çöktü.
• Sultan Mesud savaş alanından kaçmak zorunda kaldı.
• Büyük Selçuklu Devleti resmen kuruldu.
• Tuğrul Bey yeni devletin ilk sultanı ilan edildi.
• Selçuklular Horasan’a hâkim oldu.
• Gazneli Devleti yıkılış sürecine girdi ve Hindistan yönüne çekildi.

Pasinler Savaşı (1048)

Pasinler Savaşı’nın Nedenleri

• Selçuklular Dandanakan Zaferi’nden sonra Anadolu’ya akınlar düzenledi.
• Bizans, Türk ilerleyişini durdurmak istedi.
• Bizanslıların Selçuklu şehzadesi Hasan’ı şehit etmesi etkili oldu.
• Selçuklular gaza ve cihat anlayışıyla Anadolu’ya yöneldi.
• Türklerin batıya ilerleyişi Bizans’ı rahatsız etti.

Pasinler Savaşı’nın Sonuçları

• Selçuklu ordusu, sayıca üstün Bizans ve müttefik ordusunu yendi.
• Bizans ve müttefikleri ağır yenilgiye uğradı.
• Gürcü Prens Liparit esir alındı.
• Doğu Roma’nın Doğu Anadolu’daki askerî ve siyasi gücü zayıfladı.
• Selçuklular ile Bizans arasında diplomatik ilişkiler başladı.
• Savaş sonrasında antlaşma yapıldı.

Pasinler Antlaşması’nın Önemli Maddeleri

Pasinler Savaşı’nın Türk Tarihine Etkisi

• Anadolu’nun fethi yolunda önemli bir adım atıldı.
• Türklerin batı yönlü ilerleyişi hızlandı.
• Bizans-Selçuklu mücadelesi belirginleşti.
• Malazgirt Savaşı’na giden sürecin temelleri güçlendi.
• Türklerin Anadolu’da kalıcı hâkimiyet kurma süreci başladı.

Malazgirt Öncesi Anadolu

• Anadolu Bizans hâkimiyetindeydi ancak siyasi ve sosyal açıdan güçlü değildi.
• Bizans’ın uzun savaşları Anadolu şehirlerini harap etmişti.
• Bizans, Balkanlarda Peçenek, Uz ve Kumanlarla mücadele ediyordu.
• Bizans’ta taht kavgaları yaşanıyordu.
• Ağır vergiler halkı zor durumda bırakmıştı.
• Tekfurlar merkezden bağımsız ve keyfî davranıyordu.
• Tekfurların halka zulmetmesi Bizans’a bağlılığı zayıflattı.
• Ekonomik gerileme ve nüfus azalması Anadolu’nun ele geçirilmesini kolaylaştırdı.
• Etnik ve dinî ayrımcılık halkın devlete bağlılığını azalttı.
• Sultan Alp Arslan, 1064’te Ani Kalesi’ni fethederek Bizans’a büyük darbe vurdu.

Malazgirt Savaşı (1071)

Malazgirt Savaşı’nın Gelişimi

• Romen Diyojen, Türkleri Anadolu’dan çıkarmak için büyük bir ordu hazırladı.
• Sultan Alp Arslan bu sırada Mısır seferindeydi.
• Bizans ordusunun hareketini öğrenen Alp Arslan hızla geri döndü.
• İki ordu 26 Ağustos 1071 Cuma günü Malazgirt Ovası’nda karşılaştı.
• Savaş, Selçuklu ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı.
• Bizans İmparatoru Romen Diyojen esir alındı.

Alp Arslan’ın Tutumu

• Sultan Alp Arslan, esir imparatora hükümdara yakışır biçimde davrandı.
• Romen Diyojen’e misafir muamelesi yaptı.
• Bu tutum Alp Arslan’ın merhametli olduğunu gösterir.
• Ayrıca onun asil ve siyasi olgunluğa sahip bir hükümdar olduğunu gösterir.

Malazgirt’in Kazanılma Nedenleri

• Selçuklular Turan taktiğini başarıyla uyguladı.
• Turan taktiği sahte geri çekilme ve kuşatma esasına dayanıyordu.
• Bizans ordusundaki Uz ve Peçenekler Selçuklu tarafına geçti.
• Savaşın Cuma günü yapılması ordunun moralini artırdı.
• Alp Arslan’ın konuşması Selçuklu ordusunun motivasyonunu yükseltti.
• Bizans ordusu kalabalıktı ancak hareket kabiliyeti düşüktü.
• Bizans komutanları arasında rekabet ve uyumsuzluk vardı.
• Alp Arslan savaşın seyrini doğru okudu.
• Sultan Alp Arslan ordusunu etkili yönetti.
• Romen Diyojen ordusunun bütün unsurlarına tam hâkim olamadı.

Malazgirt Savaşı’nın Sonuçları

• Bizans ordusu büyük oranda yok edildi.
• Romen Diyojen esir alındı.
• Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı.
• Türkler gruplar hâlinde Anadolu’ya yerleşmeye başladı.
• Anadolu Türk yurdu olmaya başladı.
• Türkiye Tarihi başladı.
• Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma süreci hızlandı.
• Bizans’ın İslam dünyası üzerindeki baskısı sona erdi.
• Bizans’ın Anadolu’daki varlığı ağır darbe aldı.
• Anadolu’da ilk Türk beylikleri kuruldu.
• Avrupa’da Bizans’a yardım düşüncesi güçlendi.
• Haçlı Seferleri’nin başlamasına zemin hazırlandı.

Birinci Dönem Anadolu Türk Beylikleri

• Malazgirt’ten sonra Alp Arslan, komutanlarına beylik kurma izni verdi.
• Bu anlayış “kılıç hakkı” olarak adlandırılır.
• Beylikler fethettikleri yerlere Türkçe adlar verdi.
• Cami, medrese, han, kervansaray ve şifahane gibi eserler inşa ettiler.
• İmarethane, zaviye, hamam ve kümbetler de yaptılar.
• Anadolu’yu bayındır hâle getirdiler.

Beyliklerin Anadolu’daki Rolleri

• Göçebe Türkmenleri Anadolu’ya yerleştirerek Türk nüfusunu artırdılar.
• Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynadılar.
• Haçlılara, Bizans’a, Ermenilere ve Gürcülere karşı mücadele ettiler.
• Türk varlığını korudular.
• İlme ve ilim insanlarına destek verdiler.
• Anadolu Türk siyasi birliğinin oluşmasına zemin hazırladılar.

Birinci Dönem Beylikleri

Türkiye Selçuklu Devleti

Miryokefalon Savaşı (1176)

Miryokefalon Savaşı’nın Nedenleri

• II. Kılıç Arslan döneminde Türkiye Selçukluları güçlendi.
• Bizans, Selçuklu başkenti Konya’yı ele geçirmek istedi.
• Bizans Türkleri Anadolu’dan tamamen atmayı amaçladı.
• Anadolu’daki Türk hâkimiyeti Bizans için kalıcı bir tehdit hâline geldi.

Miryokefalon Savaşı’nın Gelişimi

• Bizans İmparatoru Manuel Komnenos büyük bir ordu hazırladı.
• Bizans ordusunda farklı milletlerden ücretli askerler bulunuyordu.
• Selçuklu ordusu Bizans ordusunun geçeceği dar geçitte pusu kurdu.
• Miryokefalon yakınlarında Bizans ordusu ağır yenilgiye uğratıldı.

Miryokefalon Savaşı’nın Sonuçları

• Bizans’ın Anadolu’yu Türklerden geri alma ümidi tamamen sona erdi.
• Anadolu’nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
• Anadolu’daki Türk varlığı güvence altına alındı.
• Türkiye Selçuklu Devleti’nin Anadolu’daki konumu güçlendi.
• Batı dünyası Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kabullenmek zorunda kaldı.
• Malazgirt ile açılan vatan, Miryokefalon ile korunmuş ve güvence altına alınmıştır.

II. Kılıç Arslan

• Miryokefalon Zaferi’ni kazandı.
• Ticareti geliştirmek amacıyla kervansaraylar yaptırdı.
• Alay Hanı gibi yapılar ticaretin gelişmesine katkı sağladı.
• Medrese ve benzeri kurumları destekledi.
• Denizcilik faaliyetleri için tersaneler yaptırdı.
• Ülke topraklarını 11 oğlu arasında paylaştırması ileride taht kavgalarına yol açtı.

Haç ve Haçlı Kavramı

• Haç, Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesini temsil eden semboldür.
• Dikey ve yatay iki çizginin kesişmesiyle oluşur.
• Haçlı askerleri sefere çıkarken göğüslerine ve kalkanlarına kırmızı haç taktı.
• Seferden dönerken haç işaretini sırtlarına taktılar.
• Bu nedenle bu askerlere “Haçlı” denildi.

Haçlı Seferleri: (Haçlı Saldırıları)

• Haçlı Seferleri, XI. yüzyıl sonlarından XIII. yüzyıl sonlarına kadar sürdü.
• Avrupa’daki Katolik Hristiyanlar tarafından düzenlendi.
• Seferler Papalık öncülüğünde askerî seferler şeklinde yapıldı.
• Görünürdeki amaç Kudüs ve çevresini Müslümanlardan geri almaktı.
• Seferlerin siyasi, ekonomik ve sosyal nedenleri de vardı.

Haçlı Seferleri: Amaçlar ve Başlangıç

• Türkleri Anadolu’dan çıkarmak amaçlandı.
• Yakın Doğu’yu ele geçirmek istendi.
• Doğu’nun zenginliklerine ulaşma düşüncesi etkili oldu.
• 1095’te Papa II. Urban’ın çağrısıyla başladı.
• Yaklaşık iki yüzyıllık bir süreç oluşturdu.
• Bizans İmparatoru Aleksios Komnenos’un yardım istemesi önemli gelişmelerden biriydi.

Haçlı Seferleri’nin Nedenleri

I. Haçlı Saldırısı (1096-1099)

• Asıl Haçlı ordularından önce düzensiz halk kitleleri geldi.
• Bu kitleler Sultan I. Kılıç Arslan tarafından Anadolu’da etkisiz hâle getirildi.
• Daha sonra şövalyelerden oluşan büyük Haçlı orduları Anadolu’ya girdi.
• Haçlılar Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik’i ele geçirdi.
• I. Kılıç Arslan başkenti İznik’ten Konya’ya taşımak zorunda kaldı.
• Dorileon Savaşı’nda Selçuklular yenildi.
• Haçlılar Anadolu’dan geçerek hedeflerine ulaştı.
• Sefer sonucunda Urfa’da Haçlı siyasi oluşumu kuruldu.
• Antakya, Kudüs ve Trablus’ta da Haçlı siyasi oluşumları kuruldu.

I. Haçlı Seferi’nin Türk Tarihine Etkileri

• Türklerin batıya ilerleyişi bir süre durdu.
• Anadolu’daki Türkleşme ve İslamlaşma süreci yavaşladı ancak durmadı.
• Anadolu tahrip oldu.
• Türkler Orta Anadolu’ya çekilmek zorunda kaldı.
• Türkler Haçlılara karşı yeni savaş tecrübeleri kazandı.
• Vur-kaç taktikleri kullanıldı.
• Su kaynaklarını tahrip etme ve düzensiz savunma yöntemleri uygulandı.
• Yoğun Haçlı saldırıları Türk siyasi güçlerini ortak savunmaya zorladı.
• I. Kılıç Arslan ve Türk beylikleri birlikte mücadele etti.
• Haçlı siyasi yapıları Türk-İslam dünyasında olumsuz etki yarattı.
• Urfa’nın geri alınması Müslümanlara psikolojik üstünlük kazandırdı.

II. Haçlı Seferi (1147-1149)

• Urfa’nın 1144’te Müslümanlar tarafından geri alınması seferin başlamasında etkili oldu.
• Musul Atabeyi İmadeddin Zengi’nin Urfa’yı alması Haçlı dünyasında tepki oluşturdu.
• Nureddin Mahmud Zengi, Halep ve Şam çevresinde mücadeleyi sürdürdü.
• Anadolu’ya gelen Haçlı kuvvetleri I. Mesud tarafından ağır yenilgiye uğratıldı.
• Haçlılar Şam’ı kuşatmak istediyse de başarılı olamadı.
• Seferin önemli özelliği, ilk kez Avrupa kralları ve imparatorlarının katılmasıdır.
• Türkler I. Haçlı Seferi’ndeki tecrübeler sayesinde daha hazırlıklı mücadele etti.
• Türklerin askerî tecrübesi arttı.
• Türklerin kendi aralarındaki dayanışma güçlendi.

II. Haçlı Seferi’nin Türk Tarihine Etkileri

• Türk siyasi yapısı daha sağlam temellere kavuştu.
• Avrupalılar Doğu’yu ve Türkleri daha yakından tanıdı.
• Türklerin merhametli ve insani tavırları Haçlılar üzerinde etkili oldu.
• Zor durumda kalan Haçlılara yiyecek, tedavi ve yardım sağlandı.
• Bir Fransız grubunun Müslümanlığı kabul etmesi bu tutumun etkisini gösterir.
• Türkler kimseye Müslüman olma konusunda baskı yapmadı.
• Doğu’nun tanınması ticaretin canlanmasına ve yeni ilişkilere katkı sağladı.

Hıttin Muharebesi ve Kudüs’ün Fethi

Hıttin Muharebesi’nin Sonuçları

• Selahaddin Eyyubi, Hıttin’de Haçlı ordusunu ağır yenilgiye uğrattı.
• Kudüs Krallığı büyük darbe aldı.
• Kudüs, 88 yıl sonra Haçlılardan geri alındı.
• Kudüs’ün geri alınması İslam dünyasında büyük sevinç yarattı.
• Avrupa’da şok etkisi meydana geldi.
• III. Haçlı Seferi’nin başlamasına neden oldu.
• Haçlılara karşı saygınlık arttı ve Kudüs’ü koruma görevi güçlendi.

III. Haçlı Seferi (1189-1192)

• III. Haçlı Seferi, Kudüs’ü geri almak amacıyla düzenlendi.
• Sefere Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa katıldı.
• İngiltere Kralı I. Richard sefere katıldı.
• Fransa Kralı II. Philippe de sefere katılan hükümdarlardandı.
• Friedrich Barbarossa, Anadolu’da Silifke Çayı’nı geçerken boğuldu.
• Barbarossa’nın ölümüyle ordusu dağıldı.
• Anadolu güzergâhını kullanan Haçlı kuvvetleri Türkiye Selçukluları ile karşılaştı.
• Selçuklular Alman kuvvetlerine kayıplar verdirdi.
• Denizden gelen Haçlı kuvvetleri Doğu Akdeniz kıyılarında başarılar kazandı.
• Haçlılar Akka Kalesi’ni ele geçirdi.
• Akka’nın alınması, Filistin ve Lübnan kıyılarındaki Haçlı hâkimiyetini sürdürdü.
• Haçlılar Kıbrıs’ı ele geçirdi.
• Kıbrıs zamanla Haçlılar açısından önemli bir krallık hâline geldi.
• Buna rağmen Haçlılar asıl hedefleri olan Kudüs’ü geri alamadı.
• Kudüs’ün Haçlıların eline geçmemesi Müslüman dünyasının moral üstünlüğünü korudu.

III. Haçlı Seferi’nin Türk Tarihine Etkileri

• Türkiye Selçukluları Anadolu güzergâhındaki Haçlı kuvvetleriyle mücadele etti.
• Türk-İslam dünyasının savunucusu rolünü sürdürdü.
• Doğu Akdeniz’de Haçlıların başarıları Müslüman hâkimiyetini zorladı.
• Kıbrıs’ın Haçlıların eline geçmesi sonraki dönemlerde Türklerin mücadelesini zorlaştırdı.
• Kudüs’ün korunması Müslüman dünyasının moral üstünlüğünü sürdürdü.

IV. Haçlı Seferi (1202-1204)

• IV. Haçlı Seferi amacından sapan bir seferdir.
• Seferin asıl amacı Kudüs’e yönelmekti.
• Haçlılar Venediklilerin etkisiyle İstanbul’a yöneldi.
• 1204’te İstanbul ele geçirildi ve üç gün boyunca yağmalandı.
• İstanbul’da Latin İmparatorluğu kuruldu.
• Bizans yöneticileri İstanbul’dan çekildi.
• Trabzon, Epir ve İznik’te yeni siyasi oluşumlar kuruldu.
• 1261’de İznik Rum İmparatorluğu İstanbul’u geri aldı.
• Latin hâkimiyetine son verildi.
• Ancak Bizans eski gücüne bir daha ulaşamadı.
• Katolik ve Ortodoks Hristiyanlar arasındaki ayrılık derinleşti.

IV. Haçlı Seferi’nin Türk Tarihine Etkileri

• Sefer Anadolu ve Kudüs çevresinde doğrudan olumsuz etki bırakmadı.
• İstanbul’a yönelmesi Türkiye Selçukluları için uygun siyasi ortam oluşturdu.
• Türkiye Selçuklu Devleti sınırlarını Akdeniz ve Karadeniz kıyılarına genişletti.
• Türkler Anadolu’da yerleşmeye devam etti.
• Bizans’ın Latin işgaline uğraması Bizans’ı zayıflattı.
• Bizans’ın zayıflaması Osmanlıların batı yönlü ilerleyişini dolaylı olarak kolaylaştırdı.

Haçlı Seferleri’nin Dini Sonuçları

• Başlangıçta Papalık bazı kazanımlar elde etti; başarısızlıklar sonucunda Kilise ve Papalığa güven azaldı.
• Katolik-Ortodoks ayrılığı derinleşti.
• Hristiyanlık farklı coğrafyalara yayılma imkânı buldu.

Haçlı Seferleri’nin Siyasi Sonuçları

• Kudüs Krallığı, Urfa Kontluğu, Trablus Kontluğu ve Antakya Prinkepsliği gibi Haçlı siyasi oluşumları kuruldu.
• Türklerin batıya ilerleyişi bir süre yavaşladı.
• Derebeylik yani feodalite zayıfladı; Avrupa’da merkezi krallıklar güç kazandı.

Haçlı Seferleri’nin Ekonomik Sonuçları

• Akdeniz ticareti canlandı; Doğu-Batı ticareti gelişti.
• Doğu ülkeleriyle ticaret yapan yeni bir tüccar sınıfı ortaya çıktı; Avrupalılar Doğu’nun zenginliklerini tanıdı.

Haçlı Seferleri’nin Genel Sonuçları

Haçlı Saldırıları ve Sömürgecilik Bağlantısı

• Haçlı Seferleri dinî gerekçelerle açıklansa da ekonomik ve siyasi amaçlar güçlüdür.
• Papalık siyasi otoritesini artırmak istemiştir.
• Derebeyleri ve şövalyeler ekonomik kazanç ve toprak hedeflemiştir.
• Şehirlerin yağmalanması ve ganimetlerin Avrupa’ya taşınması sömürgecilikle benzerlik gösterir.
• IV. Haçlı Seferi’nde İstanbul’un yağmalanması ekonomik ve siyasi hedefleri gösterir.
• Modern sömürgecilik daha geniş alanlara yayılmıştır; Haçlı Seferleri de bilinen dünyanın geniş bölümünü etkilemiştir.

Moğol İstilası Öncesi Durum: I. Alaaddin Keykubat

• Harzemşah Devleti’nin 1231’de yıkılmasıyla Anadolu Moğol saldırılarına açık hâle geldi.
• I. Alaaddin Keykubat, Moğol tehlikesine karşı önlemler aldı.
• Konya’nın surları güçlendirildi.
• Sivas ve Kayseri’nin surları da güçlendirildi.
• Moğol hükümdarlarına hediyeler gönderilerek iyi ilişkiler kurulmaya çalışıldı.
• Bu diplomatik çabalar kalıcı sonuç vermedi.

Moğol İstilası Öncesi Durum: II. Gıyaseddin Keyhüsrev

• II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Türkiye Selçuklu Devleti zayıfladı.
• Siyasi ve askerî zayıflama arttı.
• Saltanat kavgaları yaşandı.
• Vezir Sadeddin Köpek devleti kendi çıkarları doğrultusunda yönetti.
• Halktan ağır vergiler toplandı.
• Konargöçer Türkmenler ihmal edildi.
• Saray ile halk arasındaki uzlaşmazlıklar Babaîler İsyanı’na zemin hazırladı.

Babaîler İsyanı (1240)

Babaîler İsyanı’nın Nedenleri ve Sonuçları

• Ağır vergiler isyanın nedenleri arasındaydı.
• Halkın saray yönetimiyle yaşadığı sorunlar etkili oldu.
• Konargöçer Türkmenlerin ihmal edilmesi huzursuzluğu artırdı.
• Ekonomik ve sosyal huzursuzluklar isyana zemin hazırladı.
• Devlet otoritesinin zayıflaması etkili oldu.
• İsyan güçlükle bastırıldı ve devletin zayıflığı ortaya çıktı.
• Moğolların Anadolu’ya saldırma cesareti arttı; Kösedağ süreci hızlandı.

Kösedağ Savaşı (1243)

Kösedağ Savaşı’nın Nedenleri

• Moğollar batıya doğru genişleme siyaseti izledi.
• Anadolu, Moğollar için stratejik ve ekonomik bakımdan önemliydi.
• Türkiye Selçuklu Devleti siyasi ve askerî açıdan zayıflamıştı.
• Babaîler İsyanı’nın güçlükle bastırılması devletin zayıflığını gösterdi.
• II. Gıyaseddin Keyhüsrev genç ve tecrübesizdi.
• Devlet adamları arasında çıkar mücadeleleri vardı.
• Ağır vergiler ve halk huzursuzluğu etkili oldu.

Kösedağ Savaşı’nın Kaybedilme Nedenleri

Kösedağ Savaşı’nın Sonuçları

• Türkiye Selçuklu Devleti Moğol hâkimiyetine girdi.
• Türkiye Selçukluları ağır vergiler ödeyen bağlı bir devlet durumuna düştü.
• Anadolu’da Moğol hâkimiyeti başladı.
• Moğollar Erzurum’dan Kayseri’ye kadar Anadolu’da yağma ve tahribat yaptı.
• Sivas, Kayseri ve Erzincan gibi şehirler Moğol etkisine girdi.
• Türkiye Selçuklu Devleti yıkılış sürecine girdi.
• Anadolu Türk siyasi birliği bozuldu.
• Anadolu’da can ve mal güvenliği zayıfladı.
• Ticaret yolları önemini kaybetti.
• Ticaret durma noktasına geldi.
• Moğol vergileri halkı ağır ekonomik sıkıntıya soktu.
• Moğol baskısından kaçan Türkmenler Batı Anadolu’ya göç etti.
• Batı Anadolu’nun Türkleşmesi hızlandı.
• Anadolu’da İkinci Dönem Türk Beylikleri kuruldu.
• Osmanlı Beyliği’nin kurulacağı siyasi ve sosyal ortam oluştu.
• Türkiye Selçuklu Devleti 1243-1308 arasında Moğol baskısı altında sembolik olarak yaşadı.
• 1308’de II. Mesud’un ölümüyle Türkiye Selçuklu Devleti resmen sona erdi.

İkinci Dönem Türk Beylikleri

Mücadelelerin Ayırıcı Özellikleri