Bu yazımızda güncel müfredata göre hazırladığımız 10. sınıf tarih dersi 1. ünitesi olan Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299) soru- cevap çalışmasını paylaşıyoruz. 10. sınıf tarih soru cevap çalışmamız sayesinde ders kitabındaki çalışma sorularını rahatlıkla çözeceksiniz. 10. sınıf tarih yazılıya hazırlık çalışmamızdaki sorular sizleri 10. sınıf tarih yazılısına hazırlayacak. Tarih dersi 10. sınıf sorularımızı çözerek tyt tarih ve ayt tarih sınavlarında başarılı olacaksınız. Maarif modeline uygun olarak hazırladığımız 10. sınıf tarih soruları aşağıdaki konuları kapsamaktadır.
ÖNEMLİ ASKERÎ MÜCADELELERİN TÜRK TARİHİNİN SEYRİNE ETKİLERİ
Anadolu’ya İlk Türk Akınları
Anadolu’ya yönelik ilk Türk akınları kimler tarafından ve hangi yüzyılda başlatılmıştır? Anadolu’ya yönelik ilk Türk akınları MÖ 8. yüzyılda İskitler tarafından başlatılmıştır.
İskitlerden sonra hangi Türk toplulukları Anadolu’ya akınlar düzenlemiştir? Bu akınlar 4. yüzyılda Hunlar ve 6. yüzyılda Sibir Türkleri ile devam etmiştir.
Anadolu’ya yapılan bu ilk Türk akınlarının temel amacı neydi? Bu ilk akınların amacı yerleşmek değil, Anadolu’yu keşfetmek, yeni geçim kaynakları bulmak ve ticaret yapmaktı.
7. yüzyılda Konstantinopolis’i kuşatan Türk topluluğu hangisidir ve bu kuşatma başarılı olmuş mudur? 7. yüzyılda Avar Türkleri, Bizans’ın başkenti Konstantinopolis’i (İstanbul) kuşatmış fakat başarılı olamamıştır.
11. yüzyılda hangi Türk topluluğu ve hangi bölgelerde yeni bir yurt arayışına girmiştir? 11. yüzyılda ise Oğuz Türkleri, Horasan ve Maveraünnehir bölgelerinde yeni bir yurt arayışına girmiştir.
Oğuzlar Neden Anadolu’ya Akınlar Düzenledi?
Oğuzların Anadolu’ya akınlar düzenlemesinin başlıca nedenleri nelerdir? Anadolu’nun İpek Yolu üzerinde yer alması, Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan bir konumda olması, üç tarafının denizlerle çevrili olması, verimli topraklara sahip olması, iklim ve bitki örtüsünün Türklerin yaşamasına uygun olması, İslamiyet’in etkisiyle cihat ve gaza geleneğinin benimsenmesi ve Bizans İmparatorluğu’nu siyasi yönden zayıf durumda olması Oğuzların Anadolu’ya akınlar yapılmasında etkili olmuştur.
Anadolu’nun “Türkiye” Olması
Türk-İslam kaynaklarında Anadolu coğrafyası için hangi ifade kullanılmıştır ve bu ne anlama gelmektedir? Türk-İslam kaynaklarında Anadolu coğrafyası için “Diyar-ı Rum” (Roma Ülkesi) ifadesi kullanılmıştır.
Anadolu hangi olaydan sonra kültürel ve nüfus açısından tam bir Türk yurdu haline gelmiştir? Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu, kültürel ve nüfus açısından tam bir Türk yurdu haline gelmiştir.
Batılı tarihçiler Anadolu için “Türkiye” ismini ne zaman ve neden kullanmaya başlamıştır? Batılı tarihçiler, II. Haçlı Seferi (1148) sırasında Anadolu’daki yoğun Türk nüfusunu ve direnişini görerek bu coğrafya için “Türkiye” ismini kullanmaya başlamıştır.
Türkiye Selçukluları için kullanılan bir diğer isim nedir? Türkiye Selçukluları için kullanılan bir diğer isim de “Selâçıka-yı Rum” (Rum Selçukluları) idi.
Büyük Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu
Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucusu Selçuk Bey hangi boya mensuptu ve Oğuz Yabgu Devleti’ndeki görevi neydi? Devletin kurucusu Selçuk Bey, Oğuzların Kınık boyuna mensuptu ve Oğuz Yabgu Devleti’nde ordu komutanı (subaşı) idi.
Selçuk Bey, Cend şehrine neden gelmiş ve burada hangi önemli olayı gerçekleştirmiştir? Yabgu ile anlaşmazlığa düşünce maiyetiyle birlikte Cend şehrine gelerek burada İslamiyet’i kabul etmiştir.
Gazneli Sultanı Mahmud, Selçuk Bey’in oğlu Arslan Yabgu’ya karşı nasıl bir politika izlemiştir? Selçuk Bey’in ölümünden sonra Gazneli Sultanı Mahmud, oğlu Arslan Yabgu’yu hileyle yakalatıp hapsetmiştir (1025).
Arslan Yabgu’nun hapsedilmesinden sonra Oğuzlar kimlerin etrafında toplanmıştır? Bunun üzerine Oğuzlar, Selçuk Bey’in torunları olan Tuğrul Bey ve Çağrı Bey etrafında toplanmıştır.
Dandanakan Savaşı ve Sonuçları
Dandanakan Savaşı hangi tarihte ve kimler arasında yapılmıştır? Tuğrul ve Çağrı Beyler liderliğindeki Oğuzlar, 1040 yılında Gazneliler ile Dandanakan Savaşı’nı yapmıştır.
Dandanakan Savaşı’nın en önemli siyasi sonucu nedir? Bu zaferin ardından Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.
Dandanakan Savaşı sonrası yapılan toplantıda kim sultan ilan edilmiştir? Savaş sonrası yapılan toplantıda Tuğrul Bey, yeni devletin ilk sultanı ilan edilmiştir.
Selçuklular, Dandanakan Zaferi ile hangi bölgeye hâkim olmuş ve hangi önemli görevi üstlenmiştir? Bu zaferle Selçuklular, Horasan’a hâkim olmuş ve tüm Sünni-İslam dünyasının koruyuculuğu görevini üstlenmiştir.
Pasinler Savaşı (1048)
Selçuklular, Dandanakan Zaferi’nden sonra hangi coğrafyanın fethi için akınlar düzenlemeye başlamıştır? Selçuklular, Dandanakan Zaferi’nden sonra Anadolu’nun fethi için akınlar düzenlemeye başladı.
Tuğrul Bey’in Bizans üzerine yürümesinin nedeni nedir? Bizanslıların Şehzade Hasan’ı şehit etmesi üzerine Tuğrul Bey, intikam ve gaza amacıyla Bizans üzerine yürüdü.
Pasinler Savaşı’nın tarihi, yeri ve Türk tarihi açısından önemi nedir? 18 Eylül 1048’de Erzurum yakınlarındaki Pasinler Ovası’nda yapılan bu savaş, Selçuklular ile Bizans İmparatorluğu arasında yapılan ilk büyük savaş olarak tarihe geçmiştir.
Pasinler Savaşı’nda Selçuklu ordusunu kimler komuta etmiştir? Selçuklu ordusunu İbrahim Yınal ve Kutalmış komuta ediyordu.
Pasinler Savaşı’nın Sonuçları
Pasinler Savaşı’ndan sonra Bizans’ın tutumu ne olmuş ve bu durum neye yol açmıştır? Savaştan sonra Bizans barış istemiş ve iki devlet arasında diplomatik ilişkiler kurulmuştur.
Pasinler Savaşı sonrası yapılan anlaşmayla İstanbul’daki hangi yapının tamir edilmesi kararlaştırılmıştır? Anlaşma ile İstanbul’da Emeviler döneminden kalma harap bir caminin tamir edilmesi kararlaştırılmıştır.
İstanbul’da tamir edilen camide hutbenin kimler adına okunması kararı alınmıştır? Bu camide hutbenin Abbasi Halifesi ve Sultan Tuğrul Bey adına okunması sağlanmıştır.
Caminin mihrabına hangi Selçuklu hâkimiyet sembolünün işlenmesine karar verilmiştir? Ayrıca caminin mihrabına Selçuklu hâkimiyet sembolü olan “ok ve yay” damgasının işlenmesine karar verilmiştir.
Pasinler Savaşı sonrası anlaşmanın maddeleri, Selçukluların hangi başarısını göstermektedir? Bu maddeler, Selçukluların askeri başarıyı siyasi ve dini bir kazanıma dönüştürdüğünü gösterir.
Malazgirt Savaşı Öncesi Anadolu
Malazgirt Savaşı öncesinde Bizans İmparatorluğu’nun genel durumu nasıldı? Bizans’ın Sasani ve Müslümanlarla yaptığı uzun savaşlar Anadolu’yu harap etmişti. Bizans; Balkanlarda Peçenekler, Uzlar (Oğuzlar) ve Kumanlar gibi Türk boylarıyla mücadele ediyordu. İmparatorluk içindeki taht kavgaları, ağır vergiler ve yerel yöneticilerin (tekfurlar) halka zulmetmesi devleti zayıflatmıştı.
Bizans’ın içinde bulunduğu zayıf durum hangi sonucu doğurmuştur? Bu durum, Türklerin Anadolu’ya yerleşmesini kolaylaştırdı.
Sultan Alp Arslan, 1064 yılında hangi önemli kaleyi fethederek Bizans’a darbe vurmuştur? Sultan Alp Arslan, 1064’te “fethedilemez” denilen Ani Kalesi’ni fethederek Bizans’a büyük bir darbe vurdu.
Malazgirt Zaferi (1071)
Bizans İmparatoru Romanos Diogenes’in Malazgirt seferine çıkmaktaki amacı neydi? Bizans İmparatoru Romanos Diogenes (Romen Diyojen), Türkleri Anadolu’dan atmak için büyük bir orduyla sefere çıktı.
Sultan Alp Arslan, Bizans ordusunun sefere çıktığı haberini aldığında neredeydi ve ne yapmıştır? Bu sırada Mısır seferinde olan Sultan Alp Arslan, haberi alınca hızla geri döndü.
Malazgirt Savaşı hangi tarihte ve nerede gerçekleşmiştir? İki ordu, 26 Ağustos 1071 Cuma günü Malazgirt Ovası’nda karşı karşıya geldi.
Malazgirt Savaşı’nın sonucu ne olmuştur ve bu zafer Türk tarihi açısından nasıl bilinir? Savaş, Sultan Alp Arslan komutasındaki Selçuklu ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı. Bu zafer, “Anadolu’nun kapılarını Türklere açan savaş” olarak bilinir.
Malazgirt Zaferi’nin Kazanılma Nedenleri
Malazgirt Zaferi’nin kazanılmasında etkili olan nedenleri sıralayınız. Turan (Bozkır Kapanı) taktiğinin başarılı bir şekilde uygulanması. Bizans ordusunda paralı asker olan Uz (Oğuz) ve Peçenek Türklerinin soydaşları olan Selçukluların tarafına geçmesi. Sultan Alp Arslan’ın Cuma namazından sonra yaptığı coşkulu ve motive edici konuşma. Bizans ordusunun çok kalabalık olmasına rağmen hantal bir yapıya sahip olması ve komutanlar arasındaki güvensizlik.
Malazgirt Savaşının Sonuçları:
Malazgirt Savaşı’nın Türk ve dünya tarihi açısından doğurduğu başlıca sonuçlar nelerdir? Anadolu Türk yurdu olmaya başlamıştır. Bizans’ın İslâm dünyası üzerindeki baskısı son bulmuştur. Bizans’ın Anadolu’daki varlığı zarar görmüştür. Avrupalılar tarafından (1096-1270) Haçlı Seferleri‘nin düzenlenmesine ortam oluşmuştur. Türkiye Tarihi bu savaş sonunda başlamıştır. Anadolu’da Sultan Alparslan’ın komutanları tarafından, ilk Türk beylikleri kurulmuştur.
Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan ilk Türk beylikleri hangileridir? Anadolu’da Sultan Alparslan’ın komutanları tarafından Danişmentliler, Mengücekliler, Saltuklular, Artuklular ve Çaka Beyliği kurulmuştur.
Miryokefalon Savaşı (1176) – Yurt Tutan Savaş
Miryokefalon Savaşı öncesinde Türkiye Selçuklu Devleti’nin Anadolu’daki durumu nasıldı? Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan, Anadolu’daki Türk hâkimiyetini güçlendiriyordu.
Bizans İmparatoru Manuel Comnenos’un Miryokefalon seferine çıkmaktaki amacı neydi? Bizans İmparatoru Manuel Comnenos, Türkleri Anadolu’dan tamamen atmak amacıyla Alman, Fransız, İngiliz ve Macar gibi milletlerden oluşan dev bir ordu topladı.
Miryokefalon Savaşı’nda Selçuklu ordusu hangi taktiği uygulamış ve savaşın sonucu ne olmuştur? Selçuklu ordusu, Bizanslıların geçeceği Miryokefalon yakınlarındaki dar bir geçitte pusu kurdu. 17 Eylül 1176’da yapılan savaşta Bizans ordusu ağır bir yenilgiye uğratıldı.
Miryokefalon Zaferi’nin Önemi
Miryokefalon Zaferi’nin Türk tarihi açısından önemi nedir? Bu zafer, “Vatan ve Devlet Koruyan Zafer” olarak tarihe geçmiştir. Bizans İmparatorluğu’nun Türkleri Anadolu’dan atma ümidi tamamen sona ermiştir. Anadolu’nun kesin olarak bir Türk yurdu olduğu bu zaferle kanıtlanmış ve Batılılar tarafından da kabul edilmiştir. Malazgirt Zaferi ile Türklere açılan vatan, Miryokefalon Zaferi ile güvence altına alınmıştır.
Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri
“Kılıç hakkı” nedir ve kim tarafından uygulanmıştır? Sultan Alp Arslan, Malazgirt Zaferi’nden sonra komutanlarına fethettikleri topraklarda kendi beyliklerini kurma izni verdi. Bu duruma “kılıç hakkı” denir.
Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinin bölgenin Türkleşmesi ve İslamlaşmasındaki rolü ne olmuştur? Bu beylikler, fethettikleri yerlere Türkçe isimler vermişlerdir. Anadolu’da cami, medrese, han, kervansaray, şifahane gibi yapılar inşa ederek bölgeyi bayındır hale getirdiler. Yaptıkları fetihler ve kültürel faaliyetlerle Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında çok önemli bir rol oynadılar.
İlk Türk Beylikleri
Saltuklular hakkında bilgi veriniz (kurulduğu yer, önemi ve eseri). Erzurum ve çevresinde kuruldu. Anadolu’daki ilk Türk beyliğidir. En önemli eseri: Mama Hatun Külliyesi.
Mengücekliler nerede kurulmuştur ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan en önemli eseri nedir? Erzincan ve çevresinde kuruldu. En önemli eseri: Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası (UNESCO Dünya Mirası).
Danişmentlilerin özellikleri nelerdir ve Anadolu’daki ilk medrese olan eserlerinin adı nedir? Sivas merkezli kuruldu. Anadolu’daki en güçlü beyliklerden biriydi. Haçlılara karşı başarılı mücadeleler verdiler. En önemli eseri: Yağıbasan Medresesi (Anadolu’da inşa edilen ilk medrese).
Artuklular nerede kurulmuştur ve en önemli mimari eseri nedir? Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kuruldu. En uzun süre hüküm süren beyliktir. En önemli eseri: Diyarbakır’daki Malabadi Köprüsü.
Çaka Beyliği’nin Türk tarihi açısından önemi nedir? İzmir ve çevresinde Çaka Bey tarafından kurulmuştur. Çaka Bey, tarihteki ilk Türk denizcisi olarak kabul edilir. Kurduğu donanma, ilk Türk donanmasıdır. Bizans İmparatorluğu ile Ege Denizi’nde mücadele etmiştir.
DİĞER TÜRK BEYLİKLERİ
Sökmenliler (Ahlatşahlılar) Beyliği nerede kurulmuştur? Van, Erciş, Tatvan, Muş civarında kurulmuştur.
İnançğulları Beyliği nerede kurulmuş ve önemli eseri nedir? Denizli, Ladik civarında kurulmuştur. Önemli eseri Server Gazi Türbesi’dir.
Dilmaçoğulları Beyliği nerede kurulmuş ve önemli eseri nedir? Bitlis, Erzen civarında kurulmuştur. Önemli eseri Bitlis Ulu Cami’dir.
İnaloğulları Beyliği nerede kurulmuştur? Diyarbakır, Ergani civarında kurulmuştur.
Tanrıvermişoğulları Beyliği nerede kurulmuştur? Efes civarında kurulmuştur.
Çubukoğulları Beyliği nerede kurulmuştur? Harput civarında kurulmuştur.
Haçlı Seferleri’nin Nedenleri
Haçlı Seferleri’nin dini nedeni nedir? Papa II. Urbanus’un Hristiyanlar için kutsal olan Kudüs’ü Müslümanlardan geri almak istemesi.
Haçlı Seferleri’nin siyasi nedeni nedir? Türkler karşısında zor durumda kalan Bizans’ın Papa’dan yardım istemesi.
Haçlı Seferleri’nin ekonomik nedeni nedir? Avrupalıların fakirlik içinde olması ve Doğu’nun zenginliklerini (baharat, ipek vb.) ele geçirmek istemeleri.
Haçlı Seferleri’nin sosyal nedeni nedir? Topraksız şövalyelerin ve halkın macera ve zenginlik arayışı.
I. Haçlı Seferi (1096-1099)
I. Haçlı Seferi’nin gidişatı ve Türkiye Selçuklu Devleti üzerindeki etkisi ne olmuştur? Şövalyelerden oluşan asıl Haçlı ordusu, Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik’i ele geçirdi. Başkent Konya’ya taşındı. Dorileon Savaşı’nda Selçuklular yenilince Haçlılar Anadolu’dan geçerek hedeflerine ulaştı.
I. Haçlı Seferi sonucunda Orta Doğu’da kurulan Haçlı devletleri (kontluklar) hangileridir? Sefer sonucunda Urfa, Antakya, Kudüs ve Trablus’ta Haçlı devletleri (kontluklar) kuruldu.
II. Haçlı Seferi (1147-1149)
II. Haçlı Seferi’ne neden olan gelişme nedir? Musul Atabeyi Nurettin Mahmut Zengi’nin 1144 yılında Haçlılardan önce Urfa’yı, daha sonra da Halep ve Şam’ı geri almasıdır.
II. Haçlı Seferi’nde Anadolu’ya gelen Haçlı kuvvetlerinin akıbeti ne olmuştur? Anadolu’ya gelen Haçlı kuvvetleri, Konya civarında yapılan savaşta, Türkiye Selçuklu Hükümdarı I. Mesut tarafından ağır bir yenilgiye uğratıldı.
II. Haçlı Seferi’nin en önemli özelliği nedir? II. Haçlı Seferi’nin en önemli özelliği bu sefere ilk kez kral ve imparatorların katılması oldu.
Hittin Savaşı ve Kudüs’ün Fethi (1187)
Hittin Savaşı’nın (1187) nedeni, komutanı ve sonucu ne olmuştur? Eyyubi Devleti’nin kurucusu Selahaddin Eyyubi, Haçlıların Müslüman kervanlarına saldırması üzerine harekete geçti. 1187 yılında Hittin Savaşı’nda Haçlı ordusunu imha etti. Bu büyük zaferin ardından Kudüs’ü kuşattı ve 88 yıl sonra şehri Haçlılardan geri aldı.
Kudüs’ün fethinin İslam ve Hristiyan dünyasındaki yankıları ne olmuştur? Kudüs’ün yeniden fethi, İslam dünyasında büyük bir sevinçle karşılanırken Avrupa’da şok etkisi yarattı ve III. Haçlı Seferi’ne neden oldu.
III. Haçlı Seferi (1189-1192)
III. Haçlı Seferi’ne katılan Avrupa’nın en büyük üç kralı kimlerdir? Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa, İngiltere Kralı I. Richard (Aslan Yürekli) ve Fransa Kralı II. Philippe.
Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa’nın akıbeti ne olmuştur? Friedrich Barbarossa, Anadolu’da Silifke Çayı’nı geçerken boğuldu ve ordusu dağıldı.
III. Haçlı Seferi’nin nihai sonucu ne olmuştur? Haçlılar, Akka Kalesi’ni ele geçirmelerine rağmen asıl hedefleri olan Kudüs’ü geri alamadılar.
IV. Haçlı Seferi (1202-1204)
IV. Haçlı Seferi’nin temel amacı neyden sapmıştır ve Haçlılar bunun yerine ne yapmıştır? Bu sefer, asıl amacı olan Kudüs’ten tamamen sapmıştır. Haçlılar, Venediklilerin kışkırtmasıyla Hristiyan bir devlet olan Bizans’ın başkenti İstanbul’a saldırdı. 1204 yılında şehri ele geçirip üç gün boyunca yağmaladılar. İstanbul’da Latin İmparatorluğu adıyla bir devlet kurdular.
IV. Haçlı Seferi’nin Bizans ve Hristiyan dünyası üzerindeki etkisi ne olmuştur? Bu olay, Bizans’ı ölümcül derecede zayıflattı ve Katolik-Ortodoks ayrılığını derinleştirdi.
Haçlı Seferleri’nin Genel Sonuçları
Haçlı Seferleri’nin dini sonucu nedir? Kiliseye ve Papalığa duyulan güven azaldı.
Haçlı Seferleri’nin siyasi sonuçları nelerdir? Derebeylik (feodalite) zayıfladı, merkezi krallıklar güçlendi. Türklerin batıya ilerleyişleri bir süre durdu.
Haçlı Seferleri’nin ekonomik sonuçları nelerdir? Akdeniz ticareti canlandı, Doğu-Batı ticareti gelişti.
Haçlı Seferleri’nin teknik ve kültürel sonuçları nelerdir? Avrupalılar kağıt, matbaa, pusula ve barut gibi teknik buluşları Müslümanlardan öğrendi. Doğu ve Batı arasında kültürel etkileşim arttı.
Kösedağ Savaşı Öncesi Selçuklu Devleti
Kösedağ Savaşı öncesinde Türkiye Selçuklu Devleti’nin zayıflamasının iç nedenleri nelerdir? Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde devlet, siyasi ve askeri açıdan zayıflamıştı. Vezir Sadeddin Köpek gibi devlet adamlarının olumsuz yönetimi ve halktan toplanan ağır vergiler huzursuzluğa yol açtı.
1240 yılında meydana gelen Babaîler İsyanı’nın temel nedeni nedir? Anadolu’daki göçebe Türkmenlerin ihmal edilmesi, Babaîler İsyanı’na (1240) neden oldu.
Babaîler İsyanı’nın bastırılmasının Moğollar üzerindeki etkisi ne olmuştur? Devletin bu büyük isyanı güçlükle bastırması, zayıflığını ortaya çıkardı ve Moğolları Anadolu’ya saldırmak için cesaretlendirdi.
Kösedağ Savaşı (1243) ve Sonuçları
Kösedağ Savaşı hangi tarihte, nerede ve kimler arasında yapılmıştır? Moğol komutanı Baycu Noyan liderliğindeki ordu, 1243’te Sivas yakınlarındaki Kösedağ’da Selçuklu ordusuyla karşılaştı.
Kösedağ Savaşı’nda Moğolların başarısında hangi taktik etkili olmuştur? Moğolların uyguladığı sahte ricat (geri çekilme) taktiği işe yaradı ve Selçuklu ordusu ağır bir yenilgi aldı.
Kösedağ Savaşı’nın sonuçları nelerdir? Türkiye Selçuklu Devleti, Moğol hâkimiyetine girdi ve yıkılış sürecine başladı. Anadolu’daki Türk siyasi birliği bozuldu. Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmadı, ticaret yolları önemini yitirdi. Bu otorite boşluğu, İkinci Türk Beylikleri’nin kurulmasına zemin hazırladı.
Kösedağ Savaşı’ndan Sonra Anadolu’da Kurulan Türk Beylikleri
Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan başlıca Türk beylikleri ve kuruldukları yerler nerelerdir? Karamanoğulları (Konya civarı), Osmanoğulları (Söğüt ve Domaniç civarı), Germiyanoğulları (Kütahya civarı), Hamitoğulları (Isparta ve Burdur civarı), Aydınoğulları (Aydın civarı), Candaroğulları (Kastamonu ve Sinop civarı), Menteşeoğulları (Muğla civarı), Ramazanoğulları (Adana ve Tarsus civarı), Saruhanoğulları (İzmir ve Manisa civarı), Dulkadiroğulları (Maraş civarı), Karesioğulları (Balıkesir ve Çanakkale civarı) ve Eratna Devleti (Ankara, Tokat, Sivas civarı).
Kösedağ Savaşı’ndan sonra kurulan beyliklerden hangileri denizcilik faaliyetlerinde bulunmuştur? Aydınoğulları, Candaroğulları, Menteşeoğulları, Saruhanoğulları ve Karesioğulları denizcilik faaliyetlerinde bulunmuştur.
TÜRKİSTAN’DAN TÜRKİYE’YE TÜRKLERDE DEVLET VE ORDU TEŞKİLATLARI
İslam Öncesi ve Sonrası Türk Devletleri
Türk devlet geleneği hangi devletle başlamış ve hangileriyle gelişmiştir? Türk devlet geleneği, Asya Hun Devleti ile başlayıp Göktürk, Uygur ve Avrupa Hun devletleri ile gelişmiştir.
Türkler hangi savaştan sonra İslamiyet’i kitleler halinde kabul etmeye başlamıştır? Türkler, 751 Talas Savaşı sonrası İslamiyet’i kitleler halinde kabul etmeye başlamıştır.
İlk Türk-İslam devletleri hangi yüzyıldan itibaren kurulmuştur? X. yüzyıldan itibaren ilk Türk-İslam devletleri kurulmuştur.
Türk-İslam devletleri döneminde hangi önemli devletler tarih sahnesine çıkmıştır? Bu yeni dönemde Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu gibi önemli devletler tarih sahnesine çıkmıştır.
Asya Hun Devleti (MÖ 220 – MS 216)
Tarihte bilinen ilk Türk devleti hangisidir, kurucusu kimdir ve en parlak dönemini kimin zamanında yaşamıştır? Tarihte bilinen ilk Türk devletidir. Kurucusu Teoman, en parlak dönemi Mete Han zamanıdır.
Mete Han, Çin’i vergiye bağlamak için hangi askeri sistemi kurmuştur? Mete Han, “onlu sistem” ile kurduğu orduyla Çin’i vergiye bağlamıştır.
Asya Hun Devleti’nin yıkılış sürecini anlatınız. Mete Han’dan sonra iç karışıklıklarla zayıflamıştır. Önce Batı ve Doğu, sonra Kuzey ve Güney olarak ikiye bölünmüştür. MS 216’da Çin tarafından tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Avrupa Hun Devleti (375-469)
Avrupa Hun Devleti’nin kurucusu kimdir, nerede ve nasıl kurulmuştur? Kurucusu Balamir’dir ve bugünkü Macaristan’da kurulmuştur. Asya Hun Devleti’nin bölünmesiyle batıya ilerleyen Hunlar tarafından kuruldu.
Avrupa Hun Devleti’nin en parlak dönemi hangi hükümdar zamanıdır ve bu hükümdara Avrupalılar hangi ismi vermiştir? En parlak dönemi, Avrupalıların “Tanrı’nın Kırbacı” dediği Atilla zamanıdır.
Atilla hangi imparatorluklara karşı mücadeleler vermiştir? Atilla, Doğu ve Batı Roma imparatorluklarına karşı başarılı mücadeleler vermiştir.
Atilla’nın vefatından sonra Avrupa Hun Devleti’ne ne olmuştur? Onun vefatından (453) sonra zayıflamış ve Hunlar Karadeniz’in kuzeyine çekilmiştir.
Göktürk Devleti (552-745)
Tarihte Türk adıyla kurulan ilk devletin adı, merkezi ve kurucusu kimdir? Tarihte Türk adıyla kurulmuş ilk devlettir, merkezi Ötüken’dir. Kurucusu: Bumin Kağan.
Bumin Kağan ve İstemi Yabgu ülkeyi nasıl yönetmiştir? Bumin Kağan ülkenin doğusunu, kardeşi İstemi Yabgu batısını yönetmiştir.
Göktürk Devleti’nin yıkılmasından sonra ne yaşanmış ve II. Göktürk Devleti’ni kim kurmuştur? 630’da zayıflayıp yıkılınca Türkler yaklaşık 50 yıl Çin esaretinde yaşamıştır. Kutlug Kağan (İl-teriş), 682’de II. Göktürk Devleti’ni kurmuştur.
II. Göktürk Devleti hangi olaydan sonra zayıflamış ve kimler tarafından yıkılmıştır? Bilge Kağan ve Kültigin’den sonra devlet eski gücünü kaybetmiştir. 745’te Uygurlar, Karluk ve Basmiller tarafından yıkılmıştır.
Uygur Devleti (744-840)
Uygur Devleti’nin kurucusu ve başkenti nedir? Kurucusu: Kutluk Bilge Kül Kağan, Başkenti: Karabalgasun.
Uygurlar hangi hükümdar zamanında ve hangi dini kabul ederek yerleşik yaşama geçmişlerdir? Bögü Kağan zamanında Maniheizm’i kabul ederek yerleşik yaşama geçmişlerdir.
Uygur Devleti kimler tarafından yıkılmış ve yıkıldıktan sonra varlıklarını nasıl sürdürmüşlerdir? 840’ta Kırgızlar tarafından yıkılınca ikiye ayrılmışlardır. Turfan Uygurları ve Sarı Uygurlar olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir.
Günümüzdeki Uygurlar nerede yaşamaktadır? Günümüzde Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşamaktadırlar.
Karahanlı Devleti (840-1212)
Türkistan’daki ilk Müslüman Türk devleti hangisidir, kurucusu kimdir ve hangi boylar tarafından kurulmuştur? Türkistan’daki ilk Müslüman Türk devletidir. Kurucusu: Bilge Kül Kadir Han. Karluk, Yağma, Çiğil ve Tuhsi boyları tarafından kurulmuştur.
İslamiyet’i kabul eden ilk Karahanlı hükümdarı kimdir ve devlet neden ikiye bölünmüştür? Satuk Buğra Han, İslamiyet’i kabul eden ilk Karahanlı hükümdarıdır. Taht mücadeleleri nedeniyle 1042’de Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmüştür.
İkiye bölünen Karahanlı devletleri kimler tarafından yıkılmıştır? Doğu Karahanlılar Karahitaylar, Batı Karahanlılar ise Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır.
Tolunoğulları (868-905)
Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devleti hangisidir ve kurucusu kimdir? Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Kurucusu: Ahmed bin Tolun.
Tolunoğulları devleti nasıl yıkılmıştır? Taht kavgaları nedeniyle çıkan iç karışıklıkları fırsat bilen Abbasi ordusu devlete son vermiştir.
Akşitler (İhşidiler) (935-969)
Mısır’da hakimiyet kuran ikinci Türk devleti hangisidir ve kurucusu kimdir? Mısır’da hakimiyet kuran ikinci Türk devletidir. Kurucusu: Muhammed bin Tuğç.
Akşitler (İhşidiler) döneminde Türkler ilk kez hangi topraklarda hakimiyet kurmuştur? Türkler bu dönemde ilk kez kutsal topraklarda (Hicaz) hakimiyet kurmuştur.
Akşitler devleti kimler tarafından yıkılmıştır? 969 yılında Fâtımîler tarafından yıkılmıştır.
Gazneli Devleti (963-1187)
Gazneli Devleti’nin kurucusu, başkenti ve hüküm sürdüğü bölgeler nerelerdir? Kurucusu Alp Tegin’dir ve başkenti Gazne’dir. Horasan, Afganistan ve Kuzey Hindistan’da hüküm sürmüşlerdir.
Gazneli Mahmud’un Hindistan’a yaptığı seferlerin amacı neydi? Gazneli Mahmud, Hindistan’a yaptığı 17 seferle İslamiyet’in yayılmasını sağlamıştır.
Gazneli Devleti’nin zayıflamasına neden olan savaş hangisidir ve devlet kimler tarafından yıkılmıştır? 1040’ta Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşı’nda yenilerek zayıflamışlardır. 1187’de Gurlular tarafından yıkılmışlardır.
Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157)
Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucuları kimlerdir ve hangi savaşla resmen kurulmuştur? Kurucuları: Selçuk Bey, Tuğrul Bey. Kurulduğu Bölge: Horasan (İran). Dandanakan Savaşı (1040) ile Gaznelilere karşı kazanılarak resmen kurulmuştur.
Büyük Selçuklu Devleti’nde Anadolu’nun kapılarını Türklere açan hükümdar kimdir? Alp Arslan, 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun kapılarını Türklere açmıştır.
Büyük Selçuklu Devleti’nin sınırlarını en çok genişleten hükümdar kimdir? Melikşah dönemi, devletin sınırlarını batıya ve doğuya doğru genişletmiştir.
Büyük Selçuklu Devleti’nin zayıflamasına neden olan olaylar nelerdir ve hangi hükümdarın ölümünden sonra yıkılmıştır? Taht kavgaları ve 1141 Katvan Savaşı’ndaki yenilgi devleti zayıflatmıştır. Sultan Sencer’in ölümünden sonra dağılma sürecine girmiş ve yıkılmıştır.
Türkiye Selçuklu Devleti (1075-1308)
Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu kimdir ve başkentleri nereleridir? Kurucusu: Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Başkenti: Önce İznik, sonra Konya.
Anadolu hakimiyetini kesinleştiren Miryokefalon Savaşı hangi hükümdar döneminde yapılmıştır? II. Kılıçarslan, Miryokefalon Savaşı’yla (1176) Bizans’ı yenerek Anadolu hakimiyetini kesinleştirmiştir.
Türkiye Selçuklu Devleti’nin en parlak dönemi hangi hükümdar zamanıdır? En parlak dönemini I. Alâeddin Keykubad zamanında yaşamıştır.
Türkiye Selçuklu Devleti’nin dağılma sürecine girmesine neden olan savaş hangisidir? Kösedağ Savaşı’ndaki (1243) Moğol yenilgisiyle dağılma sürecine girmiştir.
Harzemşahlar (1097-1231)
Harzemşahlar devleti nerede kurulmuştur, en önemli hükümdarı kimdir ve hangi savaş sonucunda yıkılmıştır? Kurucusu: İl Arslan, Kurulduğu Bölge: Harezm. En önemli hükümdarları Celaleddin Harzemşah’tır. Türkiye Selçukluları ile yaptıkları Yassı Çemen Savaşı’nda (1230) yenilince yıkılmışlardır.
Eyyubiler (1174-1462)
Eyyubiler devletinin kurucusu kimdir ve hangi savaşla Kudüs’ü fethetmiştir? Kurucusu: Selahaddin Eyyubi, Kurulduğu Bölge: Mısır. Hıttin Muharebesi (1187) ile Haçlıları yenilgiye uğratmış ve Kudüs’ü fethetmiştir.
Eyyubiler devletine kimler son vermiştir? Memlük komutanlarından Aybek, Eyyubi hâkimiyetine son vermiştir.
Moğol İmparatorluğu (Devlet-i Âl-i Cengiz) (1196-1227)
Moğol İmparatorluğu’nun kurucusu kimdir ve unvanı nedir? Kurucusu: Cengiz Han (Temuçin), 1206’da tüm Moğol kabilelerinin kağanı seçilmiştir.
Cengiz Han, imparatorluğu oğulları arasında ne zaman paylaştırmıştır? Cengiz Han, hayattayken imparatorluğu dört oğlu arasında paylaştırmıştır.
Altın Orda Hanlığı (1241-1502)
Altın Orda Hanlığı nerede kurulmuştur ve kurucusu kimdir? Kurucusu: Batu Han, Kurulduğu Bölge: Karadeniz’in kuzeyi.
Altın Orda Hanlığı hangi hükümdar döneminde Müslüman olmuştur? Berke Han döneminde Altın Ordular Müslüman olmuştur.
Altın Orda Hanlığı’nın zayıflaması hangi siyasi sonuca yol açmıştır? Toktamış Han’ın Emir Timur ile mücadelesi devleti zayıflatmış ve bu yenilgilerden sonra Moskova Knezliği bağımsız olmuştur.
Memlûklar (1250-1517)
Memlükler devleti nerede kurulmuştur ve hangi savaşla Moğolları yenilgiye uğratmışlardır? Kurucusu: Aybek, Kurulduğu Bölge: Mısır. Aynicalut Savaşı’yla (1260) Moğolları yenilgiye uğratmışlardır.
Memlüklerin İslam dünyasında nüfuz sahibi olmasını sağlayan olay nedir? Sultan Baybars, Abbasi halifeliğini Mısır’da himayesi altına almıştır. Bu sayede “hilafetin koruyucusu” sıfatıyla İslam dünyasında nüfuz sahibi olmuşlardır.
Memlükler devleti kim tarafından yıkılmıştır? Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonucunda 1517’de yıkılmışlardır.
İlhanlı Devleti (1256-1353)
İlhanlı Devleti’nin kurucusu kimdir ve nerede kurulmuştur? Kurucusu: Hülagu Han, Kurulduğu Bölge: Tebriz (İran).
İlhanlılar, Anadolu’da nasıl hakimiyet kurmuşlar ve hangi devleti ortadan kaldırmışlardır? Kösedağ Savaşı’yla (1243) Türkiye Selçuklularını yenerek Anadolu’da hakimiyet kurdular. 1258’de Bağdat’ı alarak Abbasi Devleti’ni ortadan kaldırmışlardır.
İlhanlıların Yakın Doğu’daki ilerleyişi hangi savaşla durmuştur? 1260’ta Memlüklerle yapılan Aynicalut Savaşı’nda ağır bir yenilgi almışlardır. Bu yenilgiyle Yakın Doğu’daki ilerleyişleri durmuştur.
Osmanlı Devleti (1299-1922)
Osmanlı Devleti’nin kurucusu kimdir, hangi boya mensuptur ve hangi olayla büyük bir dünya devleti olmuştur? Kurucusu: Osman Bey, Kurulduğu Bölge: Söğüt ve Domaniç (Bilecik). Oğuzların Kayı boyuna mensup bir uç beyliği olarak ortaya çıkmıştır. XV. yüzyılda İstanbul’u fethederek büyük bir dünya devleti olmuştur.
Timurlular (1370-1507)
Timurlular Devleti’nin kurucusu kimdir ve Osmanlı Devleti ile yaptıkları en önemli savaş hangisidir? Kurucusu: Emir Timur, Kurulduğu Bölge: Maveraünnehir. 1402 Ankara savaşında Yıldırım Bayezid’i yenmişlerdir.
Bâbürlüler (1526-1858)
Bâbürlüler Devleti nerede kurulmuştur ve tarihte bıraktıkları en önemli eserler nelerdir? Kurucusu: Bâbür Şah, Kurulduğu Bölge: Kuzey Hindistan. Tarihte Tac Mahal gibi mimari eserlerle ve Bâbürname ile tanınırlar.
Hükümdarın Meşruiyet Kaynağı
İslam öncesi Türk devletlerinde hükümdarın meşruiyet kaynağı neye dayanırdı ve “kut” anlayışı nedir? İslam öncesi Türk devletlerinde hükümdarın meşruiyet kaynağı kut anlayışına dayanırdı. Kut, yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiği inancıydı.
İslamiyet’in kabulüyle “kut” anlayışı nasıl bir değişim göstermiştir? İslamiyet’in kabulüyle bu anlayış, hükümdarın “zillullah fi’l-arz” yani “Allah’ın yeryüzündeki gölgesi” olarak görülmesi şeklinde devam etmiştir.
Töre’den Şeri Hukuka Geçiş
İslam öncesi Türk devletlerinde kağanın yetkileri ne ile sınırlıydı? İlk Türk devletlerinde kağanın yetkileri töre (yazısız hukuk kuralları) ile sınırlıydı.
İslamiyet’e geçişle birlikte devlet yönetiminde hukuki olarak hangi kurallar uygulanmaya başlandı? İslamiyet’le birlikte devlet yönetiminde törenin yanı sıra dine dayalı şeri kurallar da uygulanmaya başlandı.
Türk Cihan Hâkimiyeti ve Cihat Anlayışı
Türklerin İslamiyet’i kabulüyle “cihan devleti kurma” ülküsü hangi hedefle birleşmiştir? Türklerin “cihan devleti kurma” ülküsü, İslam’daki “i’lâ-yı kelimetullah” (Allah’ın adını yüceltme) hedefiyle birleşti.
Türklerin “nizam-ı âlem” sorumluluğu ne anlama gelmektedir? Türkler, dünyada adaleti ve düzeni sağlama hedefi olan “nizam-ı âlem” sorumluluğunu üstlendi.
İslamiyet’in Kabulünden Önceki Dönemde Hükümdarlık Alametleri
İslamiyet’in kabulünden önceki dönemde hükümdarlık alametleri nelerdi? Para, Nevbet (davul), Taht-Taç, Ok-Yay, Tuğ, Bayrak-Sancak, Otağ (saltanat çadırı)
İslamiyet’in Kabulünden Sonraki Hükümdarlık Alametleri
İslamiyet’in kabulünden sonraki hükümdarlık alametleri nelerdi? Saray, Çetr, Tırâz-Hilat, Tevki-Tuğra, Hutbe
İlk Türk-İslam Devletleri: Karahanlılar ve Gazneliler
Türk-İslam devlet geleneği hangi devletle başlamıştır? Türk-İslam devlet geleneği Karahanlı Devleti ile başlamıştır.
Hükümdarların İslami isimler almasına bir örnek veriniz. Abdülkerim (Satuk Buğra Han).
Abbasi halifelerinin Türk-İslam hükümdarları üzerindeki rolü neydi? Abbasi halifeleri, hükümdarlara unvanlar vererek onların saltanatını onaylardı.
“Sultan” unvanı ilk kez hangi devlet döneminde kullanılmıştır? Sultan unvanı ilk kez Gazneliler döneminde kullanılmıştır.
Devlet Yönetimi: Kurultay’dan Divan’a
İslamiyet’e geçişle birlikte “kurultay”ın yerini hangi teşkilat almıştır? İslam öncesindeki siyasi, askeri ve hukuki kararların alındığı kurultay, yerini divan teşkilatına bıraktı.
En önemli karar organının adı neydi? En önemli karar organı Divan-ı A’lâ (Büyük Divan) idi.
Büyük Divan’a Karahanlılar ve Gazneliler ne isim verirdi? Büyük divana Karahanlılarda Meclis-i Âlî, Gaznelilerde Divan-ı Vezaret denirdi.
Büyük Divan’ı Karahanlılarda ve Gaznelilerde kimler yönetirdi? Karahanlılarda divanı yuğruş (vezir), Gaznelilerde ise hâce-i buzurg (başvezir) yönetirdi.
Büyük Selçuklu Devlet Teşkilatı
Büyük Selçuklu Devleti’nde hükümdara ne denirdi ve devletin ana birimleri nelerdi? Hükümdar (es-Sultanü’l-Azâm / Büyük Sultan): Devletin başıdır ve tüm teşkilat ona bağlıdır. Saray’da yaşardı (Bârgâh). Ana birimler şunlardır: Saray, Merkez Teşkilatı, Taşra, Adalet, Ordu.
Saray Görevlileri
Büyük Selçuklu sarayındaki en yetkili görevli olan Hâcibü’l-Hüccâb’ın görevini açıklayınız. Sarayda hükümdardan, devlet teşrifatından ise hükümdar ve vezirden sonraki en yetkili kişi; sarayda çalışan bütün hâciblerin başı.
Hâcib’in görevi nedir? Hükümdarın halkla ve devlet adamlarıyla irtibatını sağlayan görevli.
Emir-i Candar ve Emir-i Silah’ın görevleri nelerdir? Emir-i Candar: Saray muhafızlarının idaresinden sorumlu görevli. Emir-i Silah: Saraydaki silahlardan sorumlu görevli.
Emir-i Şikâr ve Emir-i Alem’in görevleri nelerdir? Emir-i Şikâr: Av merasimlerinin düzeninden sorumlu görevli. Emir-i Alem: Sancak taşımakla yükümlü görevli.
Emir-i Ahur ve Emir-i Çeşnigir’in görevleri nelerdir? Emir-i Ahur: Saray ahırlarının bakımından sorumlu görevli. Emir-i Çeşnigir: Hükümdarın sofrasını denetleyen ve yemeklerin tadımını yapan görevli.
İdişçibaşı, Câmedar ve Hansalâr’ın görevleri nelerdir? İdişçibaşı: Saraydaki meşrubatların hazırlanmasından ve takdiminden sorumlu görevli. Câmedar: Hükümdarın giyim kuşamından sorumlu görevli. Hansalâr (Aşçıbaşı): Saray mutfağından sorumlu görevli.
Büyük Selçuklu Devleti: Merkez Teşkilatı
Büyük Selçuklu Devleti’nde merkez teşkilatının en üst yönetim organı nedir ve başında kim bulunur? Divan-ı A’lâ (Büyük Divan): Devletin en üst yönetim organıydı ve başında Sahib-i Divan-ı Vezâret (Vezir) (Sahib-i Â’zâm) bulunurdu.
Divan-ı Tuğrai (İnşa) ve Divan-ı İstifa’nın görevleri nelerdir? Divan-ı Tuğrai (İnşa): İç ve dış yazışmalardan sorumluydu. Divan-ı İstifa: Mali işlerle ilgilenirdi.
Divan-ı Arz (Ceyş) ve Divan-ı İşrâf’ın görevleri nelerdir? Divan-ı Arz (Ceyş): Askeri işlerden sorumluydu. Divan-ı İşrâf: İdari ve mali işleri denetlerdi.
Büyük Selçuklu Devleti: Taşra ve Adalet
Büyük Selçuklu taşra yönetiminde Melik, Atabey ve Şıhne’nin görevleri nelerdi? Melik (Şehzade): Hükümdarın erkek çocuğu, eyaletleri yönetirdi. Atabey: Meliklerin hocası ve rehberiydi. Şıhne/Şahne: Askeri vali olarak görev yapardı.
Büyük Selçuklu adalet sisteminde şeri ve örfi hukuktan sorumlu olan görevliler kimlerdi? Kâdıülkudât (Başkâdı): Şeri hukuktan sorumluydu. Emir-i Dâd: Örfi hukuka bakardı.
Veraset Sistemi ve Taht Kavgaları
Türk-İslam devletlerindeki veraset sistemi nasıldı? Türk-İslam devletlerinde de ülke, hanedanın ortak malı sayılıyordu.
Veraset sistemindeki belirsizliğin temel nedeni ve olumsuz sonucu ne oluyordu? Kut inancı gereği hanedanın tüm erkek üyeleri tahtta hak iddia edebilirdi. Bu belirsizlik, sık sık taht kavgalarına ve devletin zayıflamasına neden oluyordu.
Türkiye Selçuklu Devleti’ndeki Farklılıklar
Türkiye Selçuklu hükümdarları, Büyük Selçuklulardan farklı olarak hangi unvanları kullanmışlardır? Hükümdarlar sultanü’l-berr ve’l-bahr (karaların ve denizlerin sultanı) gibi yeni unvanlar kullandılar. Ayrıca Farsçadan gelen keykubad, keyhüsrev, keykavus gibi unvanlar da kullanıldı.
Türkiye Selçuklu Devleti’nde Naib-i Saltanat’ın görevi neydi? Sultan sefere çıktığında veya hasta olduğunda ona Naib-i Saltanat vekâlet ederdi.
Türkiye Selçuklu Devleti’nde “Pervane” adı verilen görevlilerin işi neydi? Pervane adı verilen görevliler, ikta arazilerinin kayıtlarını tutardı.
Türk-İslam Devletlerinde Ordu Yapısı
Türk-İslam devletlerinde ordular hangi sisteme göre düzenlenmişti? Ordular, Asya Hun Hükümdarı Mete Han tarafından oluşturulan onlu sisteme göre düzenlenmişti.
“Gulam Sistemi” nedir? Sarayda özel olarak yetiştirilen askerlerden oluşan birliklerdi. Bu askerler maaşlıydı ve hükümdarı korurdu.
Büyük Selçuklu Ordusu ve İkta Sistemi
İkta Sistemi’ni açıklayınız. Ülke toprakları devlete aitti. İkta sahipleri, kendilerine verilen toprakların gelirleriyle asker beslemek ve bölgenin güvenliğini sağlamak zorundaydı.
İkta sisteminin devlete sağladığı en büyük fayda neydi? Bu sistem sayesinde devlet, hazineden para harcamadan savaşa hazır büyük bir orduya sahip olmuştur.
Türkiye Selçuklu Ordusu ve Donanma
Türkiye Selçuklu ordusunda başkomutana ne ad verilirdi? Ordunun başkomutanına Beylerbeyi veya Emirü’l-Ümerâ denirdi.
Türkiye Selçuklu ordusunda ordu komutanları hangi unvanı taşırdı? Ordu komutanları Subaşı unvanını taşırdı.
Türkiye Selçuklularında donanma komutanlarına hangi unvanlar verilirdi? Donanma komutanlarına Reisü’l-Bahr (Denizin Reisi) veya Melikü’s-Sevahiller (Sahillerin Meliki) denirdi.
TÜRKLERDE SOSYOEKONOMİK HAYAT VE ŞEHİRLEŞME
Selçuklu Toplum Yapısı
Selçuklu toplumu, güçlü sosyoekonomik sistemini hangi unsurları birleştirerek kurmuştur? Selçuklu toplumu, Türkistan’daki geleneklerini İslamiyet ve fethedilen yerlerdeki kültürlerle birleştirerek güçlü bir sosyoekonomik sistem kurmuştur.
Selçuklu toplumu temel olarak hangi iki sınıfa ayrılırdı? Toplum temel olarak ikiye ayrılırdı: Yönetenler (askerler, idareciler) ve yönetilenler (halk).
Selçuklu toplumunun ve devletinin temelini hangi kurum oluştururdu? Toplumun ve devletin temelini aile kurumu oluştururdu.
Selçuklu kadınlarının sosyal ve kültürel hayattaki yeri nasıldı? Selçuklu kadınları sosyal ve kültürel hayatın aktif bir parçasıydı.
Sosyal ve Kültürel Yaşam
Selçuklu halkı hangi bayramları coşkuyla kutlardı? Halk, dinî bayramları ve baharın gelişi olan Nevruz Bayramı’nı coşkuyla kutlardı.
Bayramlar dışında önemli bir kutlama sebebi neydi? Hükümdarın tahta çıkışı da önemli bir kutlama sebebiydi.
Selçuklularda yaygın olan sportif faaliyetler nelerdi? Avcılık, atıcılık, at biniciliği, güreş ve cirit gibi sportif faaliyetler yaygındı.
Çevgen (çevgân, çögen) oyunu nasıl oynanırdı? Çevgen (çevgân, çögen), at üstündeki iki grubun dört köşe bir sahada değneklerle oynadığı bir oyundur.
Toplumsal Tabakalaşma
Selçuklu toplumu yerleşim durumuna göre nasıl ayrılırdı? Selçuklu toplumu yerleşim durumuna göre üçe ayrılırdı: Şehirliler, köylüler ve konargöçerler.
Selçuklularda temel geçim kaynakları nelerdi? Geçim kaynakları temel olarak tarım, hayvancılık, ticaret ve zanaat idi.
Halkın devlete karşı temel yükümlülüğü neydi? Halk, devlete düzenli olarak vergi ödemekle yükümlüydü.
Selçuklu toplumunda tüccarların konumu nasıldı? Tüccarlar, toplumda büyük saygı görür ve ticari dokunulmazlığa sahip olurlardı.
Selçuklularda Toprak Sistemi
Selçuklu Devleti’nde tarım arazileri ve ormanların mülkiyeti kime aitti ve topraklar kaça ayrılırdı? Selçuklu Devleti’nde tarım arazileri ve ormanlar devlete aitti. Topraklar kullanım amacına göre beşe ayrılırdı.
Has Arazi nedir? Geliri doğrudan hükümdara ait olan topraklardır.
İkta Arazi nedir? Maaş veya hizmet karşılığı devlet adamlarına ve komutanlara verilen topraklardır.
Öşri Arazi nedir? Müslümanlara ait olan ve vergisi alınan topraklardır.
Haraci Arazi nedir? Gayrimüslimlere ait olan ve haraç vergisi alınan topraklardır.
Vakıf Arazi nedir? Geliri hayır işlerine (cami, medrese, hastane) ayrılan topraklardır.
Yerleşme ve Şehirleşme Anlayışı
Türkistan’daki şehirlerin mimari özelliği neydi? Türkistan’daki şehirler, Orta Çağ Avrupa’sındaki gibi kaleler ve surlarla çevriliydi.
Karahanlılar Dönemi’nde hangi tür mimari eserler yapılmıştır? Karahanlılar Dönemi’nde medrese, türbe, köprü, kervansaray gibi pek çok mimari eser yapıldı.
Gazneliler zamanında, özellikle Sultan Mahmud döneminde hangi yapılar inşa edilmiştir? Gazneliler zamanında, özellikle Sultan Mahmud döneminde yeni saraylar, çarşılar ve su yolları inşa edildi.
1040 Dandanakan Zaferi’nin göç açısından sonucu ne olmuştur? 1040 Dandanakan Zaferi sonrası Türkler, Horasan bölgesine göç ederek yeni yurtlar edindi.
Anadolu’nun Türkleşmesi ve İmarı
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’nun Türkleşmesini kimler sağlamıştır? 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’ya gelen Türkmenler, yerleştikleri bölgelerin Türkleşmesini sağladı.
Konya, Alanya, Aksaray gibi şehirler fethedildikten sonra nasıl bir imar faaliyetine tabi tutulmuştur? Konya, Alanya, Aksaray gibi şehirler fethedildikten sonra Türk-İslam geleneklerine göre yeniden imar edildi.
Anadolu’ya gelen Türk nüfusu hangi ekonomik faaliyetlerine göre nerelere yerleştirilmiştir? Hayvancılıkla uğraşan konargöçerler geniş otlaklara, zanaat ve ticaretle uğraşanlar ise şehirlere yerleştirildi.
İsfahan ve Şehir Kültürü
İsfahan şehri hangi hükümdar döneminde başkent yapılmıştır? İsfahan şehri, Sultan Melikşah Dönemi’nde başkent yapıldı.
İsfahan’daki Cuma Camisi hangi şehircilik geleneklerinin izlerini taşır? Buradaki en önemli eserlerden olan Cuma Camisi, İran ve Türk şehircilik geleneğinin izlerini taşır.
Selçuklu şehirlerinde Müslümanların ve gayrimüslimlerin sosyal ve ticari yaşamı nasıldı? Şehirlerde Müslümanlar ve gayrimüslimler genellikle farklı mahallelerde yaşar ama aynı çarşı ve pazarları kullanırlardı.
Selçuklu şehirlerinde mahalle kültürü neye göre şekillenmiştir? Mahalle kültürü; dinî, etnik ve mesleki farklılıklara göre şekillenmiştir.
Ticaretin Geliştirilmesi
Selçuklular uluslararası ticaret yollarını neden canlandırmak istemişlerdir? Selçuklular, güvenlik sorunları nedeniyle işlevini yitiren uluslararası ticaret yollarını canlandırmak için önlemler aldı.
Selçuklular ticareti geliştirmek için mimari alanda hangi çalışmaları yapmıştır? Ticaret yolları üzerindeki konaklama yerleri (kervansaraylar) tamir edildi, yeni köprüler yapıldı.
Tüccarların faaliyetlerini kolaylaştırmak için hangi ekonomik önlem alınmıştır? Tüccarların faaliyetlerini kolaylaştırmak için vergi indirimleri sağlandı.
Selçuklularda kurulan uluslararası fuara bir örnek veriniz. Kayseri yakınlarındaki uluslararası bir fuar olan Yabanlu Panayırı gibi ticari merkezler oluşturuldu.
Ahilik Teşkilatı
Ahilik teşkilatı nedir? Ahilik, Anadolu’daki sosyoekonomik hayatın gelişmesinde önemli rol oynayan bir esnaf ve zanaatkâr teşkilatıdır.
Ahilik teşkilatı kurulurken hangi teşkilat örnek alınmıştır? Abbasilerdeki Fütüvvet teşkilatı örnek alınarak kurulmuştur.
Ahilik teşkilatının kurucusu kim olarak kabul edilir? Kurucusu, Türkistan’dan Anadolu’ya gelen Ahi Evran olarak kabul edilir.
Ahilik teşkilatı Moğol istilası sırasında hangi önemli rolü üstlenmiştir? Moğol istilasının yarattığı kargaşa ortamında, esnaf arasında birliği ve dayanışmayı sağlamıştır.
Ahiliğin Amaçları
Ahilik teşkilatının temel amaçları nelerdir? Anadolu’ya yeni gelen esnaf ve zanaatkârlara iş bulmak. Yerli (Doğu Romalı) zanaatkârlarla rekabet edebilmek. Üretilen malların kalitesini denetlemek ve standart getirmek (kalite kontrolü). Esnaf ahlakını (doğruluk, dürüstlük, müşteri hakkı) iş hayatına yerleştirmek.
Selçuklularda Para ve Ekonomi
Selçuklular hangi şehirlerde para basmışlardır? Selçuklular Konya, Sivas, Erzincan gibi şehirlerde kendi paralarını basıyorlardı.
Bakır sikke (mangır) ilk kez hangi sultan zamanında basılmıştır? Bakır sikke (mangır) ilk kez Sultan I. Rükneddin Mesud zamanında basıldı.
Gümüş sikke (dirhem) hangi sultan tarafından bastırılmıştır? Gümüş sikke (dirhem) ise Sultan II. Kılıçarslan tarafından bastırıldı.
Selçuklular kendi paraları dışında başka paraları da kullanmışlar mıdır? Altın sikkenin yanı sıra, ticaret yapılan diğer ülkelerin paraları da kullanılıyordu.
TÜRK-İSLAM MEDENİYETİNDE BİLİM, KÜLTÜR, EĞİTİM VE SANAT
TİKA ve Faaliyetleri
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ne zaman kurulmuştur? Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA), 1992 yılında kurulmuştur.
TİKA’nın amacı nedir? Amacı, ülkelerin kalkınma süreçlerini desteklemek ve ortak tarihi mirasımızı korumaktır.
TİKA’nın faaliyet alanı ne kadar geniştir? 5 kıtada yaklaşık 150 ülkede faaliyet gösterir.
TİKA hangi alanlarda proje gerçekleştirmiştir? Eğitim, tarım, sağlık ve restorasyon gibi alanlarda 30 binden fazla proje gerçekleştirmiştir.
Yunus Emre Enstitüsü
Yunus Emre Enstitüsü ne zaman faaliyete başlamıştır? Yunus Emre Vakfı bünyesinde 2009 yılında faaliyete başlamıştır.
Yunus Emre Enstitüsü’nün temel amacı nedir? Temel amacı, Türk dilini, tarihini, kültürünü ve sanatını dünyaya tanıtmaktır.
Yunus Emre Enstitüsü’nün yurt dışı teşkilatlanması nasıldır? Yurt dışında 80’den fazla kültür merkezi bulunmaktadır.
Yunus Emre Enstitüsü’nün kültürel diplomasi hedefi nedir? Türkiye’nin diğer ülkelerle kültürel bağlarını ve dostluğunu güçlendirmeyi hedefler.
Türk-İslam Medeniyetinde Bilimsel Gelişmeler
İslam dünyasında bilimsel ilerleme hangi yüzyıldan itibaren yaşanmıştır? IX. yüzyıldan itibaren İslam dünyasında bilimsel alanda büyük bir ilerleme yaşanmıştır.
Türkler, dinî ilimler dışında hangi alanlarda önemli çalışmalar yapmıştır? Türkler, dinî ilimlerin yanı sıra matematik, astronomi, fizik, kimya gibi alanlarda önemli çalışmalar yapmıştır.
Türk-İslam devletlerinin yöneticilerinin bilime karşı tutumu nasıldı? Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular gibi devletlerin yöneticileri, bilim insanlarını ve çalışmaları desteklemiştir.
Türk-İslam bilimsel geleneği Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da devam etmiş midir? Bu bilimsel gelenek, Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan beylikler ve Türkiye Selçuklu Devleti döneminde de devam etmiştir.
Türk-İslam Medeniyetinde Eğitim Kurumları
Büyük Selçuklu Devleti döneminde kurulan ve sonraki medreselere model olan eğitim kurumu hangisidir? Büyük Selçuklu Devleti döneminde Bağdat’ta kurulan Nizamiye Medreseleri, sonraki medreselere model olmuştur.
Türk-İslam medeniyetinde eğitim hangi kurumlarda yürütülmüştür? Eğitim; küttaplar (sıbyan mektepleri), medreseler, rasathaneler (gözlemevi), darüşşifalar (hastaneler) ve kütüphaneler gibi kurumlarda yürütülmüştür.
Türk-İslam medeniyetinde mesleki eğitimde hangi teşkilat önemli bir rol oynamıştır? Mesleki eğitimde ise Ahilik teşkilatı önemli bir rol oynamıştır.
Orta Çağ Avrupası’nda Eğitim ve Bilim
Orta Çağ Avrupası’nda hangi düşünce egemendi ve bilimsel çalışmalar kimin denetimindeydi? Avrupa’da skolastik düşünce egemendi ve bilimsel çalışmalar Katolik Kilisesi’nin denetimindeydi.
Orta Çağ Avrupası’nda eğitim nerede veriliyordu? Eğitim, büyük ölçüde rahiplerin görev yaptığı katedral ve manastır okullarında veriliyordu.
Orta Çağ Avrupası’nda eğitim dili neydi ve okuma yazma oranı nasıldı? Eğitim dili Latinceydi ve halk arasında okuma yazma oranı çok düşüktü.
Orta Çağ Avrupası’nda bilimsel gelişmelerin önündeki en büyük engel neydi? Kilisenin öğretileri, bilimsel gelişmelerin önündeki en büyük engel olarak görülüyordu.
Avrupa’da Bilimsel Canlanma ve Üniversiteler
Avrupalılar, İslam dünyasının bilimsel birikimine hangi olaydan sonra ilgi duymaya başlamıştır? Haçlı Seferleri (XI-XIII. yüzyıllar) sonrasında Avrupalılar, İslam dünyasının bilimsel birikimine ilgi duymaya başladı.
İslam dünyasının bilimsel eserleri hangi merkezler aracılığıyla Avrupa’ya aktarıldı? Müslümanlardan geri alınan Tuleytula (Toledo), Sicilya ve Gırnata (Granada) gibi bilim merkezlerindeki eserler Avrupa’ya aktarıldı.
Avrupa’da kurulan ilk üniversiteler hangileridir? Batı’nın ilk üniversitesi olan Bologna Üniversitesi’nin yanı sıra Oxford, Cambridge ve Paris gibi üniversiteler kuruldu.
Avrupa’daki bilimsel çalışmalara hangi kurumlar öncülük etmiştir? Bu üniversiteler, Avrupa’daki bilimsel çalışmalara öncülük etti.
Biruni (973-1051)
Biruni hangi alanlarda eserler vermiştir? Astronomi, matematik, coğrafya, tarih gibi birçok alanda eserler vermiştir.
Biruni hangi hükümdarın himayesinde önemli çalışmalar yapmıştır? Gazneli Mahmud’un himayesinde önemli çalışmalar yapmıştır.
Biruni, iki yer arasındaki boylam farkını hesaplamak için hangi yöntemi kullanmıştır? İki yer arasındaki boylam farkını hesaplamak için ay tutulmasını gözlemlemiştir.
Biruni’nin çeşitli bilimsel konuları içeren eserinin adı nedir? “Kitâbü’t Tefhîm” adlı eseri, çeşitli bilimsel konuları içerir.
İbn Nefis (1213-1288)
İbn Nefis kimdir? XIII. yüzyılın en önemli hekimlerindendir.
İbn Nefis’in tıp tarihindeki en önemli buluşu nedir? Tarihte ilk defa küçük kan dolaşımını doğru bir şekilde tanımlamıştır.
İbn Nefis, küçük kan dolaşımını tanımlarken hangi bilim insanının hatalı görüşünü düzeltmiştir? Galen’in kanın kalbin sağ ve sol karıncıkları arasında doğrudan geçtiği yönündeki hatalı görüşünü düzeltmiştir.
İbn Nefis’in buluşunun Avrupa’daki yansıması nasıl olmuştur? Onun bu buluşu, kendisinden yüzyıllar sonra Avrupalı bilim insanları tarafından yeniden keşfedilmiştir.
Türk-İslam Sanatının Özellikleri
Türk-İslam sanatı hangi kültürlerin bir sentezidir? İslamiyet öncesi Türk gelenekleri ile İslam, Bizans, İran ve Akdeniz kültürlerinin bir sentezidir.
Türk-İslam sanatında hangi alanlar gelişmiştir? Taş işçiliği, çini, ahşap ve maden sanatı gelişmiştir.
Başlıca Türk-İslam mimari eser türleri nelerdir? Mimari eserler arasında cami, medrese, han, kervansaray, kümbet ve şifahane bulunur.
Kümbet nedir ve hangi geleneğin mimariye yansımasıdır? Anıt mezar özelliği taşıyan kümbetler, İslam dünyasında ilk kez Türkler tarafından inşa edilmiştir ve çadır geleneğinin mimariye yansıması olarak görülür.
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası ne zaman ve hangi beylik tarafından inşa edilmiştir? Türk-İslam mimarisinin başyapıtlarından biri olan Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, 1228-1229 yıllarında Mengücekliler tarafından inşa edilmiştir.
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası hangi bölümlerden oluşan bir külliyedir? Bu yapı; cami, darüşşifa ve türbeden oluşan bir külliye özelliği taşımaktadır.
Divriği Külliyesi’nin en belirgin mimari özelliği nedir? Anadolu’daki geleneksel taş işçiliğinin en güzel örneklerinin görüldüğü bu külliyede dört adet taç kapı bulunmaktadır.
Orta Çağ Avrupa Sanatı
Orta Çağ Avrupa sanatında hangi kurumun etkisi vardı? Sanat, büyük ölçüde Katolik Kilisesi’nin etkisi altındaydı.
Orta Çağ Avrupa mimarisine hakim olan sanat üslupları hangileridir? Romanesk (IX-XII. yüzyıllar) ve Gotik (XII-XVI. yüzyıllar) sanat üslupları mimariye hakim olmuştur.
Orta Çağ Avrupa sanatı eserlerinde genellikle hangi konular tasvir edilmiştir? Eserlerde genellikle İncil ve Tevrat’ta anlatılan olaylar tasvir edilmiştir.
Orta Çağ Avrupa sanatında yaygın olarak kullanılan teknikler nelerdir? Fresk (duvar resmi), heykel ve vitray (renkli cam sanatı) yaygın olarak kullanılmıştır.
Anadolu’da Tasavvuf Düşüncesi
Tasavvuf nedir? Tasavvuf, insanın ahlaki olarak olgunlaşmasını hedefleyen bir düşünce sistemidir.
Hangi düşünürün öğretileri Horasan erenleri aracılığıyla Anadolu’ya taşınmıştır? Hoca Ahmed Yesevi (?-1166) ‘nin öğretileri, Horasan erenleri aracılığıyla Anadolu’ya taşınmıştır.
Tasavvuf düşüncesi, Moğol istilası gibi zorlu dönemlerde halk üzerinde nasıl bir etki yapmıştır? Moğol istilası gibi zorlu dönemlerde halka manevi bir güç ve umut vermiştir.
Tasavvuf düşüncesinin temel insani yaklaşımı nedir? Dil, din, ırk ayrımı yapmadan bütün insanları kucaklayan bir anlayışa sahiptir.
Anadolu’nun Manevi Önderleri
Mevlana Celaleddin Rumi’nin düşüncesi ve en önemli eseri nedir? Eserlerinde insan sevgisi ve hoşgörüyü işlemiş, Mesnevi en önemli eseridir.
Hacı Bektaş Veli kimdir ve en önemli eseri nedir? Bektaşilik düşüncesinin kurucusudur ve Yeniçeri Ocağı’nın piri olarak kabul edilmiştir. En önemli eseri Makâlât’tır.
Yunus Emre’nin Türk edebiyatındaki yeri ve eserleri nelerdir? Şiirlerini halkın anlayacağı sade bir Türkçe ile yazarak ilahi aşkı anlatmıştır. Divan ve Risaletü’n-Nushiyye adlı iki eser vardır.
Muhyiddin İbnülarabi’nin tasavvuf düşüncesindeki rolü nedir? Onun ortaya koyduğu tasavvuf anlayışı, kendisinden sonraki tasavvuf hareketlerine de yön verdi.
Anadolu’nun manevi önderlerinin (mutasavvıfların) tarihi rolü ne olmuştur? Bu mutasavvıflar, Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecinde kilit rol oynamıştır.
Kaşgarlı Mahmud (XI. yüzyıl)
Kaşgarlı Mahmud’un en önemli eseri nedir ve bu eserin özelliği nedir? Türkçenin bilinen ilk sözlüğü olan “Divânü Lugâti’t-Türk” adlı eseri yazmıştır.
Kaşgarlı Mahmud, Divânü Lugâti’t-Türk’ü hangi amaçla yazmıştır? Amacı, Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin zengin bir dil olduğunu göstermektir.
Divânü Lugâti’t-Türk, sözlük olmasının dışında hangi konularda bilgi içerir? Eseri, dönemin Türk boylarının dilleri, kültürleri ve coğrafyası hakkında eşsiz bilgiler içerir.
Divânü Lugâti’t-Türk’te dil bilgisi dışında ne bulunmaktadır? Eserinde, o döneme ait bir dünya haritası da bulunmaktadır.
Ömer Hayyam (1048-1131)
Ömer Hayyam hangi alanlarda çalışmalar yapmıştır? Matematik, astronomi, felsefe ve edebiyat alanlarında çalışmalar yapmıştır.
Ömer Hayyam, hangi hükümdar adına hangi takvimi hazırlamıştır? Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah adına Celali Takvimi’ni hazırlamıştır.
Ömer Hayyam’ın matematik alanındaki çalışması nedir? Matematikte üçüncü dereceden denklemlerin çözümüyle ilgili çalışmalar yapmıştır.
Ömer Hayyam dünya çapında en çok hangi yönüyle tanınmaktadır? Felsefi içerikli rubaileriyle dünya çapında tanınmaktadır.
Cezeri (XII-XIII. yüzyıl)
Cezeri hangi bilim alanlarının öncüsü kabul edilir? Mekanik ve sibernetik (otomasyon) biliminin öncüsü kabul edilir.
Cezeri hangi beylik döneminde yaşamış ve ne tasarlamıştır? Artuklular döneminde yaşamış ve birçok mekanik alet tasarlamıştır.
Cezeri’nin icatlarının çizimlerini ve çalışma prensiplerini içeren eserinin adı nedir? “Kitab-ül Hiyel” (Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap) adlı eseri, icatlarının çizimlerini ve çalışma prensiplerini içerir.
Cezeri’nin tasarımlarına örnekler veriniz. Tasarımları arasında su saatleri, otomatik makineler ve robotlar bulunmaktadır.
İbni Bibi (XIII. yüzyıl)
İbni Bibi kimdir? Türkiye Selçukluları döneminin en önemli tarihçilerindendir.
İbni Bibi’nin Selçuklu tarihini anlattığı Farsça eserinin adı nedir? “el-Evâmirü’l-Alâiyye” adlı Farsça eserinde, Selçuklu tarihini anlatmıştır.
İbni Bibi’nin eseri özellikle hangi dönem hakkında ayrıntılı bilgi içerir? Eseri, özellikle I. Alâeddin Keykubad dönemi hakkında ayrıntılı bilgiler içerir.
İbni Bibi’nin eseri siyasi olaylar dışında hangi konularda önemli bir kaynaktır? Dönemin siyasi olaylarının yanı sıra sosyal ve idari yapısı (örneğin ikta sistemi) hakkında da önemli bir kaynaktır.
Bir yanıt bırakın